Ταξίδι στην αγαπημένη μας Μήλο, ΜΕΡΟΣ Γ΄-Αδάμαντας, Φυροπόταμος, Σαρακήνικο

Κυριακή, 5 Ιουλίου 2015

Τη δεύτερη μέρα, Κυριακή πρωί, πήγαμε στην εκκλησία την αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στον Άγιο Χαράλαμπο, 

Στο βάθος, ο Άγιος Χαράλαμπος
που βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του νησιού, όπου απολαύσαμε την αγαπημένη μας φίλη Βαγγελιώ, τη σύζυγο του Μιχάλη Καλημέρα, με τους οποίους μας συνδέουν πνευματικοί δεσμοί, να ψάλλει με τη βελούδινη φωνή της το «Άξιον Εστί». 

Μετά την εκκλησία καθίσαμε μαζί με το αγαπημένο μας ζευγάρι στο καφέ του Γιάγκου, και χαρήκαμε τη συζήτηση μαζί τους, αλλά και βιώσαμε την αγάπη τους που δεν έχει όρια. 

Το καφέ Γιάγκος

Και, όπως γίνεται σε όλα τα μικρά μέρη, συνεχώς προστίθεντο και άλλοι φίλοι στην παρέα μας ή για μια κουβεντούλα στο πόδι ή άραζαν στο τραπέζι μας. Στο Γιάγκος καφέ πάντα απολαμβάνω τις πιο λαχταριστές βάφλες. 

Εκκλησία της Αγίας Τριάδας

Θα ήθελα να αναφέρω ότι στον Αδάμαντα υπάρχει και η εκκλησία της Αγίας Τριάδας που λειτουργεί ως Εκκλησιαστικό Μουσείο,  η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, όπως και η εκκλησία των Καθολικών που είναι κοντά στο σπίτι που νοικιάζαμε, πάνω από το λιμάνι.

Το σπίτι που μέναμε στον Αδάμαντα

Μετά τη μεσημεριανή σιέστα, πήραμε το αυτοκίνητο για την απογευματινή βολτούλα μας.

Πάμε προς τα βόρεια του νησιού, και κατηφορίζουμε προς τον όμορφο οικισμό του Φυροπόταμου. 












Κάθε φορά που φτάνω εδώ, μένω εκστατική από την αγριότητα των βράχων που ορθώνονται άγριοι και απειλητικοί στα δεξιά του μικρού οικισμού.

Χειμώνας στον Φυροπόταμο. Φωτογραφία του φίλου μου Παρασκευά

Ανάβουμε το κεράκι μας στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στην άκρη του μικρού οικισμού, δίπλα στην εγκαταλελειμμένη σκάλα φόρτωσης.

Οι τοιχογραφίες έγιναν με τη συνδρομή μιας κυρίας από την Αμερική

Ο κολπίσκος εδώ με τα «σύρματα» είναι γεμάτος από αρμυρίκια.

   



Σύρματα (από το ρήμα σύρω) είναι υπόσκαφα κυρίως καταλύματα πλάι στη θάλασσα που άρχισαν να κτίζονται από τα μέσα του 19^ου αιώνα, όταν οι κάτοικοι δεν φοβούνταν πια τους Τούρκους και τους πειρατές.

 Εκεί μέσα «έσερναν» τις βάρκες τους για να ξεχειμωνιάσουν ή να προστατευτούν από την κακοκαιρία. Στον πάνω όροφο έμενε ο βαρκάρης γι α να μην πηγαινοέρχεται στα χωριά.

Από τον περασμένο αιώνα άρχισαν να χρησιμοποιούν τα σύρματα σαν τόπο προσωρινής διαμονής και σήμερα σαν θερινές κατοικίες.

Μετά από τον Φυροπόταμο στα βορειοδυτικά του νησιού, συνεχίζουμε προς τα ανατολικά, προσπερνούμε τα αγαπημένα μας Μαντράκια, και φτάνουμε στο πιο ξακουστό σημείο της Μήλου, το πιο φωτογραφημένο του Αιγαίου,

                                         το Σαρακήνικο. Ένα μοναδικό σεληνιακό τοπίο, απέναντι από τη Σίφνο και την Κίμωλο, που μαγεύει τον επισκέπτη. 

Είναι γνωστό ότι η Μήλος αποτελεί ένα φυσικό γεωλογικό μουσείο, λόγω της ηφαιστειακής δραστηριότητας από την αρχαιότητα, που προίκισε το νησί με  άφθονα πετρώματα και ορυκτά αλλά και με σπάνιους μορφολογικούς σχηματισμούς.

ηφαιστειογενή διαβρωμένα βράχια διεισδύουν στη σμαραγδένια θάλασσα, δημιουργώντας μικρές και μεγάλες σπηλιές.

Δεν υπάρχει γύρω καθόλου πράσινο, και αυτή η έλλειψη σε συνδυασμό με τη λευκότητα των βράχων και την έντονη αντανάκλαση του φωτός δημιουργούν ένα τοπίο που θυμίζει το φεγγάρι.





Το Σαρακίνικο απέχει πέντε χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του νησιού, την Πλάκα. Παλαιότερα, φτάναμε με το αυτοκίνητο μέχρι την άκρη της θάλασσας, αλλά σήμερα μένουμε πιο πάνω. 

Μέχρι εδώ έφτασαν οι Αποελίστες.Πάντως ήρθαν λίγες μέρες πριν από μας

Περπατάμε πάνω στους άσπρους βράχους, απαθανατίζουμε την άγρια θάλασσα του βοριά, με το σκούρο μπλε χρώμα, και την όμορφη ακρογιαλιά με τους εκτυφλωτικούς, κατάλευκους βράχους της, τις σπηλιές και τη μικρή αμμουδιά.

Φωτογραφία που τράβηξε ο Αριστείδης μέσα από τη σπηλιά

Κάποιοι κάνουν ηλιοθεραπεία στους βράχους, κάποιοι άλλοι ριψοκίνδυνοι κάνουν βουτιές από ψηλά, ενώ κάποιοι άλλοι κολυμπούν.

 Η ωραιότερη εμπειρία της ζωής μου, και το ομολογώ, ήταν όταν ένα βράδυ που είχε πανσέληνο, πριν από είκοσι χρόνια, Ιούλιο μήνα, κάναμε μπάνιο τα μεσάνυκτα υπό το φως του φεγγαριού εδώ. Μαγεία και ποίηση! Ο ρομαντισμός στο απόγειό του.

Βέβαια, πριν από είκοσι περίπου χρόνια, όταν πρωτοπήγα στη Μήλο, τόσο θαμπώθηκα από την πανσέληνο, κυρίως του Αυγούστου, που τρέχαμε σε όλα τα σημεία του νησιού για να απολαύσουμε την ασημένια μαγεία της. 

Πανσέληνος στον Αδάμαντα

Από τα βόρεια στα ανατολικά και από κει στα νότια του νησιού, καθόμουν και κοίταζα μαγεμένη την ασημένια λεωφόρο που σχηματιζόταν στα νερά που στραφτάλιζαν και μας σεριάνιζαν σε κόσμους ονειρικούς! Ήμασταν, εξάλλου, και πολύ ερωτευμένοι!

Είκοσι χρόνια μετά, κάθε φορά που πάω στο Σαρακήνικο θαμπώνομαι από την κάτασπρη λαμπρότητα των βράχων, αλλά και από το σμαραγδί της θάλασσας που λες και εισδύει μέσα στους βράχους. 

Αναντίλεκτα, πέρα από την ηφαιστειακή δραστηριότητα, η διάβρωση από τους βόρειους ανέμους και τη θάλασσα έχουν σμιλέψει μια περιοχή ιδιαίτερη και μοναδική με τα περίτεχνα σχέδια των βράχων που θα τα ζήλευε και ο πιο ξακουστός τεχνίτης.

Το όνομά του το Σαρακήνικο το πήρε από τους Σαρακηνούς πειρατές οι οποίοι το χρησιμοποιούσαν ως ορμητήριο και ως καταφύγιο. 

                           Παραμονή της εορτής     

της Κοίμησης της Παναγίας μας

Της Ζήνας Λυσάνδρου Παναγίδη

Φιλολόγου, MSc

14 Αυγούστου 2005! Όλο το Αιγαίο ετοιμάζεται να γιορτάσει την Κοίμηση της Παναγιάς μας! Ο Δεκαπενταύγουστος είναι το Πάσχα του καλοκαιριού. Παντού τραγούδια και χοροί, ξεφαντώματα.

Μόνο που εκείνο τον μαύρο Αύγουστο του 2005 πλάνταξε ολάκερη η Κύπρος από την άφατη οδύνη. Θρήνος. Κοπετοί. Συγκλονισμός στο πανελλήνιο. 121 άνθρωποι, αγαπημένοι μας βρήκαν τον πιο φρικτό θάνατο. Κάηκαν στα συντρίμια του αεροπλάνου της Ήλιος, καθώς πήγαιναν χαρούμενοι για διακοπές. Τα όνειρά τους συντρίμια, αποκαϊδια στις πλαγιές του Γραμματικού. Κι όσοι έμειναν πίσω να σέρνουν τον ανείπωτο πόνο τους κάθε χρόνο στο Μαύρο βουνό. Η ελληνική τραγωδία σε όλο το μεγαλείο της.

«Έστιν ουν τραγωδία…». Ο ορισμός της τραγωδίας κατά τον Αριστοτέλη: «δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν».

Πού είναι η κάθαρσις αυτών των παθημάτων; Πώς θα αναπαυτεί η ψυχή των 121 ανθρώπων, των δικών μας ανθρώπων που κάποιοι «χωρίς αιδώ» τους κατέστρεψαν τη ζωή; Ποιος τους έδωσε το δικαίωμα να παίζουν με τις ζωές των αθώων που το μόνο που ζήτησαν είναι να χαρούν με τις οικογένειές τους λίγες ημέρες ξεγνοιασιάς;

Ποιος θα αντικρίσει τα ορφανά που έμειναν πίσω, και μάλιστα τους κούρεψαν και τα ψίχουλα που τους έδωσαν;

Ποιος θα ξαναφέρει στην πραγματικότητα τη μάνα που έγινε φυτό;

Ποιος θα ξαναδώσει σε όλους τους συγγενείς το χαμόγελο που χάθηκε από το πρόσωπό τους;

Ποιος θα αποζημιώσει τις ρημαγμένες καρδιές τους;

Δεν είναι άψυχα αντικείμενα που χάθηκαν. Είναι ανθρώπινες υπάρξεις που είχαν τη δική τους ζωή, τα δικά τους όνειρα, τους φίλους και τους αγαπημένους τους.

Εκείνη τη μαύρη Κυριακή βρισκόμουν στο Παραλίμνι για ένα μνημόσυνο. Είχαμε βγει από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και πήγαμε σε ένα σπίτι για καφέ. Αίφνης, ξέσπασε η μπόρα που θα γινόταν τσουνάμι και θα παρέσυρε με τα πελώρια κύματά του όλο το νησί. Μαζί μας και συγγενείς των θυμάτων… Θρήνος και ολολυγμός! Ξεκλήρισμα οικογενειών. Ένα μαύρο πέπλο σκέπασε απ’ άκρη σ’ άκρη το νησί μας.

Αχ, αυτός ο Αύγουστος! Θανατερός! Αύγουστο φύγαμε κυνηγημένοι από τα σπίτια μας. Αύγουστο δολοφονήθηκαν αμέτρητα παιδιά μας. Αύγουστο, και πάλι 14 του μηνός, παραμονή της Παναγιάς, ξεκίνησε η θανατηφόρα συμφωνία των αρμάτων που βεβήλωσαν το σώμα της Μεσαορίας μας εκείνο το μαύρο καλοκαίρι. Μαχαιρωμένος Αύγουστος, Μαχαιρωμένο καλοκαίρι.

«Πάλι τα ίδια και τα ίδια, θα μου πεις, φίλε!».

Όμως, τη σκέψη του πρόσφυγα, όπως και τη σκέψη του συγγενή που έχασε για πάντα τους αγαπημένους του

«δοκίμασε να την αλλάξεις, δεν μπορείς».

Δεν μπορείς, γιατί

«κι η φρίκη

δεν κουβεντιάζεται, γιατί είναι ζωυτανή

γιατί είναι αμίλητη και προχωράει~

στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο

μνησιπήμων πόνος».

Μνησιπήμων πόνος  είναι ο πόνος που μας θυμίζει τα παθήματά μας που συνιστούν ένα παλίμψηστο. Ένα παλίμψηστο της μνήμης, όπου πάνω στις παλαιότερες μνήμες και εικόνες επικάθονται οι νεότερες. Είναι επίσης κι ένα μάθημα για το άλγος, για τον πόνο, για την αίσθηση της απώλειας.

Πώς να ξεχάσω τον αγαπημένο μου μαθητή Ανδρέα Προδρόμου που προσπαθούσε μόνος κι αβοήθητος να σώσει το αεροπλάνο! Σαν τον μυθικό Άτλαντα σήκωσε στους ώμους του ολάκερη τη γη. Προσπαθώ να συλλάβω το μέγεθος της αγωνίας που βίωσε εκείνα τα λεπτά… το νόημα που έκανε ότι είδε τα πολεμικά αεροπλάνα που πετούσαν δίπλα του… «Διά χειρός έδειξε ότι με βλέπει» ακούεται να αναφέρει στο ηχητικό ντοκουμέντο ο πιλότος ο οποίος είδε το αεροπλάνο να προσκρούει στο έδαφος σε κείνη τη μοιραία βουτιά του θανάτου.

Ο Αντρέας μου με το γιλέκο και το μπλε πουκάμισο που έδωσε μια άνιση μάχη με τον Χάροντα. Που απέδειξε ότι ο ηρωισμός δεν κρίνεται μόνο στα πεδία των μαχών. Ηρωισμός είναι και ο αγώνας για το ανέφικτο!

Η περίπτωση του Αντρέα συνοψίζει την τραγικότητα σε όλο το μεγαλείο της. Σαν τους ήρωες του Αισχύλου που γνωρίζουν το  προδιαγεγραμμένο τέλος τους, κι όμως μάχονται ενάντια στη Μοίρα. Σαν να κυνηγούσε χίμαιρες εκείνες τις εφιαλτικές τελευταίες του στιγμές. Ένας δονκιχώτης των αιθέρων. Έπεσε στο πεδίο της τιμής και του καθήκοντος. Έμεινε να φυλάει τις Θερμοπύλες που του έλαχαν σε τόσο νεαρή ηλικία, πιστός στο καβαφικό χρέος και τηρώντας στην πράξη τις αξίες με τις οποίες γαλουχήθηκε εξ απαλών ονύχων.

Ο Αντρέας με την αγαπημένη του τη Χάρις Χαραλάμπους,    όλα τα ανήλικα παιδάκια, όπως και όλοι οι άλλοι αγαπημένοι μας με τον τραγικό τους θάνατο πέρασαν στην αθανασία. Σίγουρα βρίσκονται σε χώρους παραδεισένιους. Χωρικοί του απέραντου γαλάζιου. Κει που τους απάλλαξε ο καιρός. Κει που τους έριξε το ασάλευτο. Ας είναι αιωνία η μνήμη τους. Ας προσευχόμαστε για τις ψυχές τους κι ας τις παρακαλούμε, με την παρρησία που σίγουρα έχουν, να δέονται στον Κύριο για όλους εμάς.

Αγαπημένοι συγγενείς των αδικοχαμένων συμπατριωτών μας,

Είμαι σίγουρη ότι οι ψυχές τους είναι ευτυχισμένες, γιατί τους θυμάστε, από ψηλά βλέπουν τον αγώνα σας για να δικαιωθούν, την πάλη σας να σταθείτε όρθιοι και να στηρίξετε τα παιδιά τους που έμειναν πίσω. Ο Θεός να σας δίνει κουράγιο και να σας δυναμώνει! 

Ταξίδι στην αγαπημένη μας Μήλο- ΜΕΡΟΣ Β΄

Χάρτης της Μήλου

Ηλιοβασίλεμα στη Μήλο

Φέτος, ταξιδέψαμε για τη Μήλο στις αρχές Ιουλίου, 4-9 Ιουλίου. Το Αιγαίο πέλαγος ήταν λιγάκι ανταριασμένο. Το καταμαράν κλυδωνιζόταν στα κύματα. 

Λιμάνι της Σίφνου

Μόνο, όταν μπήκαμε στο ήρεμο λιμάνι της Σίφνου η θάλασσα γαλήνεψε, για να αγριέψει και πάλι μόλις βγήκαμε από την ασφάλεια του λιμανιού, και μας σφυροκοπούσαν οι άνεμοι. 

Φτάσαμε στη Μήλο μας Σάββατο απομεσήμερο. Το λιμάνι λέγεται Αδάμαντας. 

Είναι μια νησιώτικη πολιτεία που απαρτίζεται από κάτασπρα σπίτια με ολάνθιστες μικρές αυλές και στενά ήσυχα δρομάκια. Μόλις μπει το καλοκαίρι, όμως, γεμίζει από τουρίστες, και έχει έντονη νυχτερινή ζωή.

Είναι το κύριο λιμάνι στον μεγάλο κόλπο της Μήλου, από τους μεγαλύτερους φυσικούς κόλπους σε όλη τη Μεσόγειο. Λέγεται ότι οι κάτοικοί του ήρθαν από την Κρήτη, από τα Σφακιά, κυνηγημένοι από τους Τούρκους το 1824. Σήμερα έχει γύρω στους 1100 κατοίκους.

Επιστροφή για ακόμα μια φορά. Επάνοδος σε

γνώριμο έδαφος, αγαπημένο. Κάτι σαν ένα άλλο προσκύνημα σε κάτι ιερό, που το κρατάμε σφαλιστό, σαν φυλακτό, σε περίοπτη θέση στην καρδιά μας.

Με το που πατάμε το πόδι μας στη στεριά, αρχίζουν οι χαιρετούρες και τα καλωσορίσματα. Φίλοι της τελευταίας εικοσαετίας σταθερά εδώ μας περιμένουν.









Φίλοι που αγαπούν τον Αριστείδη, έστω κι αν έχει φύγει εδώ και δεκαεννιά χρόνια. Φίλοι που διατηρούνται και μετά την εξουσία. Αυτό είναι υπέροχο!

Από το πρώτο απόγευμα πάμε για μπάνιο στα ζεστά νερά, κοντά στο αεροδρόμιο, στις Αλυκές, κάπου τρία χιλιόμετρα έξω από τον Αδάμαντα.

Παραλία Παπικινού

Περνάμε την παραλία του Παπακινού, μια πολυσύχναστη, οργανωμένη παραλία,  με πεντακάθαρα, αβαθή νερά, και φτάνουμε στα ζεστά νερά, που είναι γνωστά και ως λουτρά της Κάναβας, κάτω από το εργοστάσιο της ΔΕΗ.

Εδώ βλέπουμε φυσαλλίδες, μπουρμπουλήθρες με ζεστό νερό να αναδύονται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα νερά είναι κρύα, αλλά εκεί που αναβλύζουν οι ατμίδες, καίνε. Δεν μπορείς να πατάς για πάνω από λίγα δευτερόλεπτα. Είναι μια άλλου είδους απόλαυση. Αυτά τα θειούχα νερά είναι πολύ ιαματικά. Λίγα μπάνια εδώ κάθε χρόνο, και δεν σε πιάνει κρυολόγημα όλο τον χειμώνα.

Ζεστά νερά, υπάρχουν και έξω από το νερό, στην αμμουδιά, και σε κάποια σημεία ρέουν προς τη θάλασσα. Το νερό εδώ είναι γεμάτο άλατα που ιριδίζουν στο φως της μέρας.

Συνήθως εδώ έρχονται, βέβαια, άνθρωποι κάποιας ηλικίας με αρθριτικά και οσφυαλγίες. Το θέμα, όμως, είναι να κάνεις τα θειούχα μπάνια σου πριν πάθεις κάτι, για προληπτικούς λόγους.

Αργά το απόγευμα, την ίδια διαδρομή προς τα ζεστά νερά την έκανα με τα πόδια, απολαμβάνοντας το ηλιοβασίλεμα και τον κόσμο, κυρίως ξένους, που έτρωγαν τα ψάρια τους στις ταβέρνες. Το βράδυ στις 9μ.μ. είχε και μια συναυλία στο Πολιτιστικό Κέντρο Αδάμαντα.

Το βράδυ μαζί με φίλους συζητούσαμε για την πολιτική κατάσταση, σε μια ωραία ταβερνούλα στην παραλία του Αδάμαντα. Η παραλία είναι μαγευτική με τα εστιατόρια και τις καφετέριές της, πνιγμένα στις φωταψίες, μα και με  τα κότερα που ναυλοχούν στο λιμάνι.

Πάρα πολλά κότερα είναι αγκυροβολημένα στο λιμάνι της Μήλου, μάλιστα κάποια απ’ αυτά είναι πολύ εντυπωσιακά, κυρίως το βράδυ που είναι φωταγωγημένα.

Διερωτώμαι, βέβαια, πώς κάποιοι άνθρωποι δεν αισχύνονται να επιδεικνύουν τον χλιδάτο βίο τους σε τέτοιους χαλεπούς καιρούς για την πλειοψηφία των Ελλήνων, τις ίδιες μέρες που ο κόσμος συνωστιζόταν έξω από τα ΑΤΜ για να πάρει πενήντα ευρώ. Σε ένα από αυτά τα πολυτελή κότερα κάθε βράδυ έβλεπα να παρακάθηνται σε δείπνο γύρω στα τριάντα άτομα στη βεράντα του, και κάμποσοι σερβιτόροι να προλαβαίνουν κάθε τους επιθυμία. Ασφαλώς, όλοι αυτοί δεν κατεβαίνουν στη στεριά για φαγητό, δεν καταδέχονται να αναμιχθούν με την «πλέμπα», αλλά δεν βοηθούν και την τοπική οικονομία, αφού όλα τα ετοιμάζουν στο κότερό τους.

Η έκπληξή μου δε ήταν, όταν φίλος που έχει πλυντήριο και σιδερωτήριο και εξυπηρετεί τα κότερα, μας είπε ότι του είπαν από το προαναφερθέν κότερο να τους σιδερώσει 15 διπλά σεντόνια, και όταν τους ζήτησε 15 ευρώ, ένα ευρώ το σετ των σεντονιών, τους φάνηκαν πολλά, και δεν τα έδωσαν. Οποία μικρότης! Οποία ευτέλεια….

Παραλία Λαγκάδας

Εμείς κάνουμε τη βόλτα μας σε όλο τον παραλιακό δρόμο, μέχρι την παραλία της Λαγκάδας, 

δεξιά του λιμανιού, με τα ρηχά νερά και τη φυσική σκιά από αρμυρίκια, εκεί που πριν από κάποια χρόνια ο φίλος μας ο Παναγιώτης είχε το White Club, που πραγματικά μας λείπει, γιατί  περάσαμε πολύ όμορφες στιγμές διασκέδασης!

 Κάποιες χρονιές λειτούργησε, επίσης, δίπλα, και ένα θαυμάσιο εστιατόριο, όπου  τρώγαμε απίθανους μεζέδες και ολόφρεσκα ψάρια. Τα ανίψια μου, μάλιστα, και ο αδελφός μου, μια χρονιά που πήγαμε μαζί, τόσο πολύ τους άρεσε η κουζίνα του Κεφάλα, που δεν ήθελαν να φάνε αλλού!

Παραλία Λαγκάδας
Αξίζει να αναφέρω ότι, προχωρώντας λίγο πιο αριστερά από την παραλία, κάτω από το βουνό, στην περιοχή Μπομπάρδας, 

συναντούμε το γαλλικό νεκροταφείο, τα «Φραγκομνήματα»,  όπως τα  ξέρουν οι ντόπιοι, που δημιούργησε η Γαλλία, από την εποχή του Κριμαϊκού πολέμου, για την ταφή των γάλλων ναυτών που χάθηκαν στον πόλεμο, που χρησιμοποιήθηκε, επίσης και κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου.

Μάλιστα, στα πλαίσια του εορτασμού της επετείου των 100 χρόνων από την άφιξη και εγκατάσταση των συμμάχων στη Μήλο, τον Αύγουστο του 1915, ο Δήμος Μήλου προχώρησε στην αποκατάσταση του μνημείου.

Milors cafe





Τις μεταμεσονύχτιες ώρες καταλήξαμε στο αγαπημένο μας καφέ, το Milors, για όμορφη κουβεντούλα με καλούς φίλους.

Ταξίδι στην αγαπημένη μας Μήλο

Το λιμάνι του Αδάμαντα
Τη Μήλο, το ηφαιστειακό αυτό νησί στις Δυτικές Κυκλάδες που έχει σχήμα πετάλου, το ήξερα από τα νεανικά μου χρόνια, όταν μαθαίναμε στην Αρχαιολογία για τον οψιδιανό των προϊστορικών χρόνων και τη Φυλακωπή, 

Φυλακωπή

αλλά και για τον Διάλογο Αθηναίων και Μηλίων, όπως μας τον παρουσιάζει στο 5^ο βιβλίο της Ιστορίας του ο Θουκυδίδης. 

Ασφαλώς, όλοι γνωρίζουμε την Αφροδίτη της Μήλου που βρέθηκε το 1820 και σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου. 

Αφροδίτη της Μήλου

Γνώρισα, όμως, τη Μήλο και την αγάπησα, όταν ο σύζυγός μου υπηρέτησε ως Διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας στο νησί. Έζησα για κάποιους μήνες κι εγώ εκεί, και μετά τη Νίσυρο όπου έζησα για ένα χρόνο, υπηρετώντας ως φιλόλογος στο Λύκειο Νισύρου, η Μήλος κατέχει μια σημαντική θέση στην καρδιά μου.

 

Ηλιοβασίλεμα στον κόλπο του Αδάμαντα

Ο Μήλος, σύμφωνα με τη μυθολογία, ήταν γιος του ποταμού Σκαμάνδρου που αποίκισε το νησί μετά από οδηγία της θεάς Αφροδίτης. Ήταν ένας όμορφος νέος που τον ερωτεύτηκαν οι τρεις Ολύμπιες θεές, Ήρα, Αθηνά και Αφροδίτη. 

Το λιμάνι του Αδάμαντα

Έτσι, δημιουργήθηκε η έρις μεταξύ τους, γι’ αυτό κάλεσαν τον Πάρη που πρόσφερε το μήλο στην Αφροδίτη, «τη καλλίστη».

Η Μήλος είναι, αναμφίβολα, το νησί των χρωμάτων, του αιώνιου γαλάζιου του Αιγαίου και του φούξια της βουκαμβίλιας,

νησί όμορφων γεύσεων, 

Αρχαίο Θέατρο

κοιτίδα πολιτισμού,

με τις πολύχρωμες παραλίες, τις κρυμμένες κατακόμβες,

ένα νησί «φυσικής τέχνης», 

Σαρακίνικο

ένα κυκλαδίτικο νησί απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς! 

Φυροπόταμος

Είναι το νησί που για αιώνες οι αέρηδες και τα κύματα του Αιγαίου σμίλεψαν την ξεχωριστή ομορφιά της.

Κάθε εποχή βρίσκει τη Μήλο πανέμνοστη. Καταπράσινη και λουλουδιασμένη την άνοιξη, πολυσύχναστη και χαρούμενη το καλοκαίρι, 

Νυχτερινός Αδάμαντας

γαλήνια και τρυφερή το φθινόπωρο, με αρώματα νοτισμένης φύσης, 

Εμπουριός

ευμετάβλητη τον χειμώνα, άλλοτε αγριεμένη κι άλλοτε αναπάντεχα ηλιόλουστη, μαυλίζει τους λιγοστούς τυχερούς επισκέπτες με το καθάριο φως της. 

Από τον Προφήτη Ηλία

Το αγάπησα από την πρώτη στιγμή που το γνώρισα αυτό το νησί. Μάλιστα, όπως είναι φυσικό, έχω και τις αδυναμίες μου, κάποιες γωνιές που αγαπώ ιδιαιτέρως, κάποια μέρη στα οποία ακουμπά η ψυχή μου, 

Μήλος, Μαντράκια

κάποιες στιγμές και κάποιες εικόνες που τις κουβαλώ είκοσι χρόνια μετά. Μα κυρίως έχω και κάποιους ανθρώπους που μας έδεσε μια όμορφη φιλία.

Καταρχάς, το πιο αγαπημένο μου κομμάτι από τη Μήλο είναι ένας λιλιπούτειος οικισμός στα βόρεια του νησιού, τα Μαντράκια, 

Τα αγαπημένα μου Μαντράκια

όπου αφήνω τη ματιά μου να πλανηθεί σε όλο το Αιγαίο, γεύομαι την αρμύρα του και αφουγκράζομαι τη δύναμή του.

Επιπλέον, μια εικόνα που κρατώ ζωντανή στη μνήμη μου από τον μήνα Μάιο στο νησί είναι ότι πηγαίνοντας για τα Μαντράκια όλη η πλάση ήταν ντυμένη με παπαρούνες. Μια κατακόκκινη οπτασία!  

Το δώμαν της Αθανασίας

Κάθε βράδυ, τώρα το καλοκαίρι, που ανοίγω διάπλατα τα παραθυρόφυλλα του υπνοδωματίου μας στον πάνω όροφο του σπιτιού μας, για να αεριστεί το δωμάτιο, μετά που φεύγει ο ήλιος, με τυλίγει μια όμορφη δροσιά, ένα αεράκι που έρχεται από απέναντι, από τον Πενταδάκτυλό μας. Και κάθε βράδυ φέρνω στη σκέψη μου την ίδια εικόνα. Τη νιώθω. Τη βιώνω, άνκαι πέρασαν πενήντα και χρόνια. Νιώθω την ίδια ανατριχίλα. Νιώθω τη δροσιά.

Σαν ήμασταν παιδάκια στη γειτονιά μας στο Λευκόνοικο, είχαμε μια καλή γειτόνισσα, την Αθανασία, που ήρθε νύφη από τη Μηλιά. Ήταν πεζούνα του Λευκονοίκου, όπως λέγαμε τις νύφες που έρχονταν από αλλού. Παντρεύτηκε με τον γείτονά μας τον Αντωνή που ήταν ένας καλός ρεσπέρης, (από την τουρκική λέξη rencper), ένας γεωργός δουλευτής, ήσυχος, χαμηλών τόνων, πράος. Ένας άνθρωπος γενικά λιγομίλητος. Δεν του’ παιρνες λόγια. Ήταν ένας ψηλός, ευθυτενής άνδρας με τη βράκα του, το ζιμπούνι του, το μουστακάκι του.

Το αντίθετο ήτανε η γυναίκα του. Πώς λένε ότι τα ετερώνυμα έλκονται; Η Αθανασία ήτανε έξω καρδιά. Όλο γελούσε. Και μάλιστα δυνατά. Γελούσε και μιλούσε πολύ, με όλους. Πρόσχαρη και καταδεκτική, άνθρωπος αγάπης. Άνθρωπος προσφοράς. Η καλοσύνη προσωποποιημένη. Όσο αυτός ήταν ψηλός κι αδύνατος, αυτή ήταν κοντούλα και χοντρούλα. Πιο πολύ, όμως, ήταν χοντρά τα πόδια της, γι’ αυτό και της έβγαλαν το παρατσούκλι «η ζαμπέ». Με τον καιρό ξεχάστηκε σχεδόν το βαφτιστικό της. Το ήξερε και η ίδια, και γελούσε καλοσυνάτα.

Παιδιά δεν τους έδωσε ο Θεός. Γι΄ αυτό τον λόγο αγαπούσε τα ανίψια της και τα παιδιά της γειτονιάς, μα και κάθε παιδί που τύχαινε στο διάβα της. Το σπίτι της ήταν απέναντι από το δικό μας. Εμάς, στον κύριο δρόμο Λευκωσίας- Αποστόλου Ανδρέα, κι εκείνης απέναντι στην πάροδο.

θυμάμαι τον ηλιακό της που ήταν από χώμα και τον ράντιζε με τη βαττού( είδος κούζας, πήλινο δοχείο, κυρίως για νερό) κι έκανε περίτεχνα σχέδια. Συνεχώς μας φώναζε να πηγαίνουμε στο σπίτι της να μας φιλέψει, πότε πουρέκια, πότε πισιήες, πότε ζεστές πίτες του φούρνου, πότε κουλούρια και πότε τσιπόπιτα. Ήταν πολύ μερακλού σαν καλοφαγού. Μα της άρεσε να δίνει, να μοιράζεται τα έργα των χειρών της, όπως όλες εξάλλου τότε στο Λευκόνοικο.

 Καθόμασταν έξω στο καλτερίμι που μοσχομύριζε βασιλικό και δυόσμο, από τις γλάστρες που είχε στην αυλή της. Χαιρόταν να μας φιλεύει από τα καλούδια της. Ήταν σαν γιαγιά μας, γι’ αυτό της άρεσε να μας λέει ιστορίες και παραμύθια, που εγώ τα ρούφαγα αχόρταγα.

Μας άρεσε να πηγαίνουμε στη ζαμπέ. Μας άρεσε και το μεταδοτικό της, γάργαρο, τσιριχτό γέλιο, η αγάπη της, η ομορφιά της ψυχής της. Πιο πολύ απ’ όλα, όμως, μας άρεσε το δώμα της.

Το δώμα της ζαμπές. Ήταν κάτι πρωτοφανές για μας που τα σπίτια μας ήταν με κεραμίδια. Το σπίτι της ήταν χτισμένο με πλιθάρι. Πάνω από το μισό σπίτι είχε ανώι. Το άλλο μισό, όμως, ήταν δώμα. Ένα δώμα που το καλοκαίρι χρησίμευε για υπνοδωμάτιο.

Μόλις έφευγε ο ήλιος, ανέβαινε από τη σκάλα που ακουμπούσε στον τοίχο και έστρωνε τα άσπρα δροσερά σεντόνια της πάνω σε ένα κρεβάτι. Πίσω της κι εμείς. Ανεβαίναμε τη σκαλίτσα και ξαπλώναμε στα άσπρα δροσερά σεντόνια. Αυτή τη δροσιά τη νιώθω ακόμη και σήμερα. Πέρα μακριά προς την Κερύνεια ο ήλιος πήγαινε να βασιλέψει, κι η πλάση γέμιζε με κόκκινες ανταύγειες. Από τότε σαγηνεύομαι από το ηλιοβασίλεμα.

Ξαπλώναμε, λοιπόν, στο δώμα, πάνω στα καθάρια, ολόδροσα σεντόνια. Πάνωθέ μας τα άστρα του ουρανού. Απέναντί μας το βουνό μας με τα πέντε δάκτυλα που μας έστελλε το αεράκι του για να δροσίσει την καυτή πεδιάδα.

Εκεί πάνω στο δώμα ήταν μαγικά, υπέροχα. Αναρριγώ στη σκέψη της βραδινής αύρας, κι από τότε λαχταρώ να ξανανέβω στο δώμα της ζαμπές. Το δώμα που σήμερα δεν υπάρχει. Το έριξαν, όπως τα πιο πολλά σπίτια με πλιθάρι. Με τη σκέψη μου, όμως, το βλέπω ατόφιο, σαν τότε.

Κάθε βράδυ, λοιπόν, που ανοίγω τα παραθυρόφυλλά μου νιώθω εκείνη τη δροσούλα σαν τότε, πάνω στο δώμα της ζαμπές.