Ταξίδι στη Νίσυρο - Α' μέρος

Η Νίσυρος για μένα είναι η δεύτερη γενέθλια γη. Το αγάπησα αυτό το νησί που με έστειλε η θεία πρόνοια να εργαστώ ως φιλόλογος για ένα χρόνο και να το έχω για μια ολάκερη ζωή στην καρδιά μου. Αυτή η κολώνια, όπως έγραψα πέρσι σ' ένα κείμενό μου, κρατάει τριάντα χρόνια. Από το 1980. Έχασα τον τόπο που γεννήθηκα, το Λευκόνοικό μου, και σε λίγα χρόνια ένιωσα τη Νίσυρο να μου απαλύνει την πληγή της προσφυγιάς μου. 

Όσα χρόνια κι αν περάσουν, νιώθω πάντα το ίδιο καρδιοκτύπι, καθώς πλησιάζει το καράβι προς το νησί...

 Η θάλασσα του νησιού. Όσο πιο αγριεμένη είναι, τόσο πιο πολύ μου αρέσει. Κι αυτό το μετέδωσα και στον γιο μου και απολαμβάνει τους αφρούς των κυμάτων της, όπως χαιρόμαστε παρέα και το ηλιοβασίλεμα στο Αιγαίο, πίσω από το μύλο. Μαγεία! Μου θυμίζει τους στίχους του Ελύτη:

"Κάθε δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις, που στο τέλος δεν μένει παρά μονο η αλήθεια".

Οι καλές γειτόνισσες της "μάνας μου της Νισυριάς", της Άννας του Κοντού(στα αριστερά). Όταν ήμουν στη Νίσυρο, η κ. Άννα, το άκρον άωτον της καλοσύνης και της ψυχικής αρχοντιάς, με νοιαζόταν σαν κόρη της. Ταιριάξαμε πολύ και αγαπηθήκαμε τόσο, που λαχταρώ να τη συναντώ για να λέμε τα δικά μας! Καθημερινά, τότε, επέμενε να της παίρνω το φαγάκι μου, όπως έλεγε, για να μου το ψήνει στο φούρνο των ξύλων που είχε. Τα φαγητά της πεντανόστιμα, ειδικά όμως τα γεμιστά της, τα 'γιαπράκια' της ή τα γεμιστά καλαμαράκια της... Ό,τι έφτιαχνε με τα χέρια της  απέπνεε την αγάπη της, το μεράκι της, τη μαστοριά της. Ήταν για δεκάδες χρόνια η αρχιμαστόρισσα στους νισύρικους "λουκουμάδους". Αυτή τους έφτιαχνε σε κάθε γάμο και σε κάθε βάφτιση. Από τότε που δεν την κρατάν τα  πόδια της και δεν μπορεί να φτιάξει τους λουκουμάδες, δεν μπορώ να τους απολαύσω. 

 Τι να πρωτοθυμηθώ από την καλή της την καρδιά; Τα βράδυα που καθόμασταν γύρω από το μαγκάλι και μας ιστορούσε γεγονότα για τις παλιές γυναίκες ή όταν μας έφτιαχνε τα τόσα καλούδια της ή όταν δεν χαλούσε χατήρι στα παιδιά της και όσο προχωρημένη και να'ταν η ώρα τηγάνιζε στον Γιάννη της πατάτες; Ακόμη, η αγάπη της είναι τόσο μεγάλη που, νιώθοντάς με σαν την κόρη της, μου χάρισε ένα κέντημα, απ' αυτά που κεντούσε με το βελόνι η χρυσοχέρα μάνα της-που με αυτή την απαράμιλλη τέχνη της μεγάλωσε τα τέσσερα παιδιά της.

Πόσο μου αρέσει αυτή η κονσόλα της! Μου θυμίζει όλα τα παλιά αντικείμενα της γιαγιάς μου που είχαμε κι εμείς στο Λευκόνοικο: τα κινέζικα βάζα, τις πιατέλες, τα ποτήρια, τα φλυντζάνια, τα πιάτα, που τα λέγαμε αρχαία, και τόσα άλλα ωραία πράγματα που μας τα κούρσεψαν και τα βλέπω πολλές φορές στον ύπνο μου. Μα και τα δικά μας κεντήματα, τα λευκονοικιάτικα υφαντά του αργαλειού, που τα είχαμε κλεισμένα στο σεντούκι...

Στη Νίσυρο αυτή τη φορά μας έφερε η Τρισεύγενη, η κόρη της βαφτιστικιάς μου της Μαρίας. Ήμουν πρωτοδιόριστη όταν βάφτισα τη Μαρία και τώρα κοντεύω να αφυπηρετήσω...Τρισεύγενη! Το όμορφο αυτό όνομα, που το έκανε γνωστό ο Παλαμάς, το πήρε από τη γιαγιά της από την Πάτρα. Μας τρέλανε το κουκλάκι μας με τα νάζια και τα γέλια της! Ειδικά, τη γιαγιά της την Άννα, την κουμπάρα μου. 

Μα κι εμείς δεν πάμε πίσω! Το λατρέψαμε αυτό το μωρό. Το νιώθουμε σαν εγγονάκι μας. Η Παναγιά η Σπηλιανή της Νισύρου να το ευλογεί και να το χαριτώνει. Αυτή η Παναγιά που με έφερε στη Νίσυρο πριν από τριανταένα χρόνια κι από τότε τη νιώθω δική μου και σ' αυτήν καταφεύγω σε κάθε μου δυσκολία μα και χαρά. Λέγεται Σπηλιανή, γιατί η εικόνα της βρέθηκε σ' αυτή τη σπηλιά με θαυματουργικό τρόπο. Κάποιος Νισύριος είδε ένα φως να φέγγει στη σπηλιά και όταν ανέβηκε πάνω βρήκε την εικόνα και την έφερε κάτω στην εκκλησία. Η εικόνα όμως έφυγε και ξαναπήγε μέσα στη σπηλιά. Έτσι, κατάλαβαν την επιθυμία της να κτιστεί εκκλησία μέσα στη σπηλιά στην κορυφή του βράχου που ορθώνεται  30 μέτρα από τη θάλασσα, πάνω από το Μαντράκι, την πρωτεύουσα του νησιού.

Ο βράχος λέγεται Οξός και τις τελευταίες δεκαετίες έγιναν πολλές προσπάθειες στήριξής του, όπως περιβαλλοντικές μελέτες για την αντιμετώπιση των κατολισθητικών φαινομένων.

Στην Παναγιά τη Σπηλιανή βαφτίσαμε την Τρισεύγενή μας. Μέσα στην Παναγιά η κάθε λειτουργία είναι και μια μυσταγωγία. Η ατμόσφαιρα είναι πολύ κατανυκτική. Ανάταση ψυχής, συγκίνηση, γνήσια, αυθεντική χαρά. Εδώ σ' αυτή τη σπηλιά νιώθεις την ανάγκη να παρακαλέσεις την Παναγία για όλο τον κόσμο, ιδίως όμως σήμερα για την Ελλάδα μας που χειμάζεται...

Η θέα από δω πάνω είναι πανοραμική και ασύλληπτη. Η μαγεία του αιγαιοπελαγίτικου τοπίου, με τις κάτασπρες αυλές όπου φυσά ο νοτιάς, "με ανέμου πείσματα και ψιθυρίσματα", με τη γαλάζια απεραντοσύνη και στο βάθος με τη μακρόστενη φιγούρα της Κω μα και με το ακρωτήριο Κνίδος της Αλικαρνασσού. 

Συνεχίζεται...

 Ταξίδι στην Αθήνα και την Κω

Τον περασμένο Αύγουστο, προς τα τέλη του μηνός, φτάσαμε γι' άλλη μια φορά στην Αθήνα, τούτη τη φορά για να παντρέψουμε τον βαφτιστικό του Αριστείδη, τον Κώστα, με τη Διονυσία.  Επειδή η μαμά του γαμπρού είναι Κύπρια από το Παλιομέτοχο, κατέφθασε στην Αθήνα όλο το σόι για το γάμο. Ασφαλώς, και έζωσαν τον γαμπρό.

Στη συνέχεια, πετάξαμε στην Κω. Την αγαπώ εδώ και τριάντα ακριβώς χρόνια την Κω, από τον καιρό που διορίστηκα για ένα χρόνο στο Λύκειο Νισύρου. Το λιμανάκι της μου θύμιζε την Κερύνεια και με τύλιγε στη σαγήνη του. Στα αμπάρια της καρδιάς μου κρατώ εικόνες, χρώματα, μυρωδιές, γεύσεις...

Μείναμε τρεις ημέρες σε ένα ωραίο ξενοδοχείο και ο Αντρέας μας έβαλε να πέσουμε από τις νεροτσουλήθρες! 

 Προσεχώς, θα αναρτήσω φωτογραφίες από τη Νίσυρο.

Το στέγνωμα της Αγάπης

Ο άνθρωπος από καταβολής κόσμου ένιωσε την ανάγκη να συμπήξει κοινωνίες, να ζήσει μαζί με τους άλλους, αφού είναι κοινωνικό ον, ενώ, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη «όποιος ζει μόνος του είναι ή θεός ή θηρίο».

Ζώντας, λοιπόν, μαζί με τους άλλους αναπτύσσει διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις, σχέσεις ερωτικές και φιλικές, σχέσεις μακροχρόνιες ή βραχύχρονες, σχέσεις επαγγελματικές, εν πάση περιπτώσει επικοινωνεί με τους γύρω του ποικιλοτρόπως.

Η επικοινωνία, βέβαια, αυτή δεν είναι καθόλου εύκολη ούτε ανώδυνη. Περνά κάποτε από συμπληγάδες. Προξενεί τραυματικές εμπειρίες. Αφήνει ανεξίτηλα τα ίχνη της στην ψυχή του ανθρώπου. Τον γεμίζει με κενό και απαισιοδοξία, τη στιγμή που θα έπρεπε να είναι πλήρης από την παρουσία τόσων ανθρώπων γύρω του. Εξάλλου, πολύ σοφά το έθεσε ο Αντώνης Σαμαράκης: «Ποτέ οι στέγες των ανθρώπων δεν ήταν τόσο κοντά και οι ψυχές τους τόσο μακριά».

Γιατί άραγε ο σημερινός άνθρωπος των μεγαλουπόλεων βιώνει την απομόνωση, την περιθωριοποίηση, τη μοναξιά, την αποξένωση;

Γιατί δεν μπορεί να επικοινωνήσει, γιατί νιώθει κυνηγημένος, ανέστιος και πλάνης; Γιατί είναι σαν τον Κάσπαρ Χάουζερ από την Έρημη Χώρα του Έλιοτ; Γιατί ο Κώστας, ο κεντρικός ήρωας και συνάμα αφηγητής στο «Διπλό Βιβλίο» του Δημήτρη Χατζή διατείνεται ότι είναι «ο ξενότερος απ’ όλους τους ξένους της πολιτείας των ξένων;».

Γιατί, επίσης, νιώθει ανασφαλής και δεν εμπιστεύεται τους γύρω του;  Πολύ εύστοχα μας το θέτει ο Μανόλης Αναγνωστάκης «τώρα πια δε μιλούν, δε γελούν,   δεν εμπιστεύονται»

Πέρα από τις φοβίες, τις ξενοφοβικές τάσεις, τον ρατσισμό, την ιδιοτέλεια, τη σύγκρουση συμφερόντων, τη ζήλεια, τα συμπλέγματα κατωτερότητας, την κακία, και χιλιάδες άλλες αιτίες που δεν είναι του παρόντος να αναλυθούν, γιατί δεν είναι αυτός ο σκοπός μας, πιστεύω ότι αυτό που πρωτίστως φταίει γι’ αυτή την κατάσταση είναι ότι οι άνθρωποι ξέχασαν να αγαπούν. Φταίει η έλλειψη της αγάπης, το «στέγνωμα της αγάπης» κατά τον Σεφέρη.

Η ΑΓΑΠΗ, κατά τον Απόστολο Παύλο, στον Ύμνο της Αγάπης στην Α΄ Προς Κορινθίους επιστολή του

 «μακροθυμεί, χρηστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται,

ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται κακόν,

ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία

πάντα στέργει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει.

Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει».

Αναμφισβήτητα, η πραγματική αγάπη είναι ταυτόσημη με την πλατιά καρδιά, τη μεγαλοψυχία, την ευγένεια και την αρχοντιά της ψυχής, με τον ετεροκεντρισμό. Συνάμα, έχει παιδιά της την υπομονή, την ανεκτικότητα, την κατανόηση, την ταπεινοφροσύνη, την ανυστεροβουλία, τη σεμνότητα, το μέτρο, την ηρεμία, την ελπίδα για το καλό, τη χαρά για την αλήθεια.

Αυτός που έχει αγάπη για τους ανθρώπους λυπάται για την αδικία που υφίστανται, δεν επιχαίρει, δεν φθονεί …Σκεπάζει τις ελλείψεις τους και δεν τους διαπομπεύει. Ξέρει να συγχωρεί, αλλά και να ζητά συγγνώμη, αν ως άνθρωπος αδύναμος έσφαλε…

Αυτός που έχει αγάπη για τους ανθρώπους δεν μεγαλαυχεί και δεν υπεραίρεται, δεν είναι οιηματίας και επηρμένος…δεν τους οικτίρει ούτε τους χλευάζει, δεν τους προπηλακίζει ούτε τους διασύρει… 

Αυτός που έχει αγάπη για τους ανθρώπους τους συμπονεί, τους συντρέχει, βάζει τον εαυτό του στη θέση τους, χαρακτηρίζεται από συναισθηματική νοημοσύνη.

Ταυτόχρονα, αυτός που έχει αγάπη για τους ανθρώπους είναι αλτρουιστής, θυσιάζεται για τους άλλους, προσφέρει απλόχερα ό, τι έχει για να τους ανακουφίσει υλικά και ψυχικά.

Αξίζει, πιστεύω, να τονίσω ότι αυτός που έχει αγάπη για τους ανθρώπους πάντα έχει έναν καλό λόγο για όλους. Πάντα εμψυχώνει, χαίρεται με τις επιτυχίες και τις καλές στιγμές των άλλων. Δεν φείδεται επαίνων, όχι ψεύτικων και υποκριτικών, αλλά αληθινών που βγαίνουν μέσα από την ψυχή.

Για να μπορεί, όμως, να χαίρεται πραγματικά και ειλικρινά με τις επιτυχίες ή τα χαρίσματα του άλλου θα πρέπει ο άνθρωπος πέρα από την ανιδιοτελή αγάπη, να χαρακτηρίζεται από αυτοπεποίθηση μεγάλη. Πρέπει να νιώθει τόσο σίγουρος για τον εαυτό του, που να μη φοβάται να επαινέσει τον άλλο, να προβάλει τον άλλο ή να τον προωθήσει, όχι ασφαλώς με νεποτισμό και ημετεροκρατία.

Επιλογικά, θα ήθελα να αναφέρω ότι για όσους ανθρώπους δεν βρίσκουν έναν καλό λόγο για τους γύρω τους, μου έρχεται στο νου η φράση: «εζυγίσθησαν, εμετρήθησαν και ευρέθησαν ελλιπείς». Θέλει πληθωρικότητα, αρχοντιά και αυθυπέρβαση  η ψυχή για να δείχνει έμπρακτα την αγάπη, όχι  εγωπάθειες, ζηλόφθονα αισθήματα, τσιγκουνιές και άθλιους υπολογισμούς. Ειδαλλιώς, θα συνεχίσουμε το ταξίδι της ζωής με την ψυχή μας στεγνή από αγάπη.

Ζήνα Λυσάνδρου Παναγίδη

Φιλόλογος

Γ. Μπαμπινιώτης : Κρίση παιδείας η κρίση της οικονομίας

Η κρίση που μαστίζει σήμερα τη χώρα μας είναι πάνω απ’ όλα κρίση αρχών, κανόνων, αξιών, ιδανικών κρίση, τελικά, πολιτικής σκέψης και ηθικής

     Προσπαθώ να πω με όση δύναμη δημόσιας φωνής διαθέτω ότι η οικονομική κρίση που μαστίζει σήμερα τη χώρα μας είναι πριν και πάνω απ΄ όλα

• κρίση αρχών, κανόνων, αξιών και ιδανικών,
• κρίση υπεύθυνων πολιτών με αίσθηση υποχρεώσεων και δικαιωμάτων,
• κρίση σκεπτόμενων πολιτών με δυνατότητα εκτιμήσεως προσώπων και πραγμάτων,
• κρίση ήθους και ηθικής,
• κρίση ευαισθησίας κοινωνικής,
• κρίση πολιτικής σκέψεως με όραμα και πολιτικών με συνείδηση ευθύνης, με πείρα ζωής και αίσθηση της πραγματικότητας,
• κρίση συναίσθησης της ουσίας και της σπουδαιότητας του πολιτισμού και της εν γένει καλλιέργειας του ανθρώπου,
• κρίση θρησκευτικής πίστης,
• κρίση εμπιστοσύνης σε πρόσωπα και θεσμούς (στον δάσκαλο, στον δικαστή, στον ιερέα, στον γιατρό, στον πολιτικό, στον δημοσιογράφο, στον δημόσιο υπάλληλο),
• κρίση σύνεσης και ορθοφροσύνης,
• κρίση αυτογνωσίας,
• κρίση στοχασμού για το τι είναι σημαντικό στη ζωή,
• κρίση...

Μπορώ εδώ να σταματήσω την απαρίθμηση των μορφών κρίσεως που γέννησαν, κατά βάθος, την οικονομική κρίση και να εστιάσω στην καρδιά της κρίσης: στην κρίση παιδείας που περνάει πολλά χρόνια τώρα η χώρα μας και που είναι αυτή η οποία υπέσκαψε, αν δεν διέλυσε ήδη, τον ιστό της ελληνικής κοινωνίας.


     Η κρίση παιδείας, βαθύτερης δηλαδή και ουσιαστικής καλλιέργειας της προσωπικότητας τού ατόμου, που πλήττει όχι μόνο τη χώρα μας αλλά τον ευρύτερο χώρο, αποπροσανατόλισε τον σύγχρονο άνθρωπο και υπονόμευσε τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του, τις επιδιώξεις, τις επιθυμίες, τις βιοτικές του προτεραιότητες, ολόκληρη τη ζωή τη δική του και των γύρω του. Η επιθυμία απόκτησης όλο και περισσότερων υλικών αγαθών εξελίχθηκε -ελλείψει ουσιαστικής παιδείας και ικανότητας ιεράρχησης αναγκών και επιδιώξεων- σε μανία καταναλωτισμού, με το πολυτελές αυτοκίνητο ή σπίτι, τα σινιέ ρούχα, το σκάφος, τις τραπεζικές καταθέσεις, τα κέρδη από το Χρηματιστήριο ή τον τζόγο να ανάγονται σε αυτοσκοπούς, η φοροδιαφυγή σε εξυπνάδα και το χρήμα σε μέτρο αξιολόγησης της επιτυχίας τού ατόμου. Χάθηκε το μέτρο. Έλειψε το όραμα. Παρατοποθετήθηκε το νόημα της ζωής. Το κυνήγι τού χρήματος έγινε αυτοσκοπός. Σε τέτοιες καταστάσεις μειώνονται οι αναστολές, εκλείπουν τα σημεία αναφοράς, χαλαρώνουν οι αντιστάσεις, αρχίζει η φθορά, επιδίδει η δια-φθορά. Παύουν δηλαδή να λειτουργούν οι οδοδείκτες και οι δικλίδες ασφαλείας μιας πραγματικής παιδείας: οι σωστές αξιολογήσεις στη ζωή, το ήθος, η αίσθηση ευθύνης και, κυρίως, η αίσθηση ορίων. Μιλάμε, βέβαια, για μια πραγματική παιδεία η οποία έχει μεν ως βάση τη σχολική εκπαίδευση αλλά συνδιαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες: τα ενδιαφέροντα καθενός, τις ποικίλες επιλογές του (κοινωνικές, πολιτικές, ηθικές, θρησκευτικές), τις ευαισθησίες του, τη διάθεση αυτομόρφωσης και την όλη σχέση του με τον πολιτισμό (με το βιβλίο, το θέατρο, τη μουσική, τον κινηματογράφο, τα εικαστικά, την επιστήμη, την ευρύτερη διανόηση). Μιλάμε για μια παιδεία που-με ευθύνη τής Πολιτείας- προσφέρονται: ποιοτική δημόσια εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες (σχολική εκπαίδευση- πανεπιστήμια), ευκαιρίες για ευρύτερη ποιοτική διά βίου εκπαίδευση, ποιοτικά κρατικά μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας (ραδιόφωνο, τηλεόραση), συνεχής και αποδεδειγμένη έμφαση σε όλες τις μορφές τής τέχνης.
    

Είναι φανερό ότι μιλώντας για παιδεία δεν εννοώ τις απλές γνώσεις ή τους όγκους των ασύνδετων πληροφοριών που παρέχει ήδη η σχολική εκπαίδευση. Δεν αναφέρομαι στον «γραμματιζούμενο» αλλά στον «μορφωμένο» -διάκριση που κάνει εύστοχα η λαϊκή σοφία. Μιλάω για ένα σχολείο και μια γενικότερη παιδεία που μορφώνει πολίτες υπεύθυνους, σκεπτόμενους, καλλιεργημένους, κοινωνικά ευαίσθητους, πολίτες με ιδανικά, αρχές και αξίες, πολίτες που αγαπούν την πατρίδα τους και νοιάζονται γι΄ αυτήν, πολίτες με αναφορά σε ρίζες και παραδόσεις, πολίτες με ταυτότητα, που ξέρουν από πού έρχονται και πού πάνε, πολίτες που σέβονται τους θεσμούς και τιμούν τους συμπολίτες τους. Μόνο έτσι πιστεύω ότι μπορείς να αντιμετωπίσεις ριζικά ό,τι έχει φθείρει ψυχικά και διανοητικά σήμερα τον πολίτη και τον έχει εκτρέψει σε κάθε μορφής παρανομία και διαφθορά.
    

Λέγοντας αυτά, έχω συνείδηση ότι αναφέρομαι σε μια αντιμετώπιση των δεινών που μάς κατατρύχουν, η οποία απαιτεί χρόνο, δυνάμεις και, το κυριότερο, αλλαγή νοοτροπίας, αλλαγή εθνικής και κοινωνικής πλεύσεως. Αλλά θα ήταν αφελές να πιστεύει κανείς ότι το πρόβλημα της φθοράς που έχουμε υποστεί ως κοινωνία και τού οποίου τώρα συνειδητοποιούμε μία μόνο πλευρά που είναι η οικονομική κατάρρευση, επιφαινόμενο και απόρροια ενός πολύ πιο σύνθετου και ουσιαστικού προβλήματος, ότι αυτό θα λυθεί ως διά μαγείας με κάποια καθαρώς οικονομικά μέτρα! Τα αίτια που το προκαλούν-και ανέφερα ένα από αυτά, το κατ΄ εμέ καθοριστικό- και αν ακόμη τώρα λυθεί το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης, θα επαναφέρουν το πρόβλημα πολύ σύντομα, αν δεν υπάρξει ριζική στροφή. Και μια ακόμη διασάφηση. Η φθορά, η διαφθορά και ο αποπροσανατολισμός της ελληνικής κοινωνίας δεν περιλαμβάνει όλους τους Έλληνες. Είναι ευτυχώς πολλοί, και σε ορισμένα στρώματα της κοινωνίας οι περισσότεροι που δεν έχουν διαβρωθεί. Αυτοί είναι και η δύναμη στην οποία μπορεί να στηριχθεί η χώρα.


Και μια συχνή επωδός: τι κάνουν οι πνευματικοί άνθρωποι της χώρας; Μιλούν; Παίρνουν θέση; Βοηθούν; Απάντηση: το ζήτημα δεν είναι αν μιλούν, διότι είναι πολλοί αυτοί που μιλούν δημόσια, που συζητούν, που προτείνουν. Το ζήτημα είναι αν τους ακούει κανείς... Και μάλιστα αν τους ακούν αυτοί που πρέπει πρώτα απ΄ όλα να μάθουν να ρωτούν.

Του Γ. Μπαμπινιώτη www.babiniotis.gr
Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής της Γλωσσολογίας, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, τ. πρύτανης του Πανεπιστημίου των Αθηνών.
Πηγή Το Βήμα 30.4.2011

Μπαμπινιώτης: “τη γλώσσα και τα μάτια σας”

14 Ιουνίου, 2011 — VatopaidiFriend

Ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Γεώργιος Μπαμπινιώτης

Τον κίνδυνο της «αποξένωσης» από την εικόνα των ελληνικών λέξεων, λόγω της αυξανόμενης χρήσης των «greeklish», επισήμανε ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Γεώργιος Μπαμπινιώτης.
Μιλώντας στα Χανιά, σε ημερίδα του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου για τη γλώσσα, ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών αναφέρθηκε στην ανάγκη στήριξης της ελληνικής γλώσσας σε ένα επίπεδο ποιότητας.

«Εγώ θα έλεγα στον κόσμο που μας ακούει: ‘’τη γλώσσα και τα μάτια σας’’. Θα έλεγα ότι σε ημέρες κρίσης θα πρέπει να σκύψουμε σε ό,τι καλύτερο διαθέτει αυτός ο τόπος, που είναι ο πολιτισμός μας, η παράδοση μας και με τον πιο εύγλωττο τρόπο η γλώσσα μας», ανέφερε ο κ. Μπαμπινιώτης και πρόσθεσε:

«Δεν είναι απλό εργαλείο η γλώσσα. Είναι ο πολιτισμός μας, είναι η ιστορία μας, είναι η σκέψη μας, είναι η νοοτροπία μας, είναι η ταυτότητά μας. Πάνω από όλα η γλώσσα είναι αξία».

Αναφερόμενος στην ευρέως διαδεδομένη χρήση των «greeklish» (Ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες) μεταξύ των νέων που στέλνουν γραπτά μηνύματα από τα κινητά τηλέφωνα ή συνομιλούν μέσω του Διαδικτύου, ο Ομότιμος και Επίτιμος Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής, και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, τόνισε:

«Τα greeklish είναι ο καλύτερος δρόμος αποξένωσης από την εικόνα της λέξης. Αυτό μπορεί οι νέοι άνθρωποι να το πληρώσουν ακριβά. Έχουμε ελληνικές γραμματοσειρές και μπορούμε, αξιοποιώντας το Διαδίκτυο και τα ηλεκτρονικά μέσα, να χρησιμοποιούμε τις ελληνικές γραμματοσειρές που έχουν το προτέρημα να δίνουν την εικόνα της λέξης, το οπτικό ίνδαλμα, και να μας συμφιλιώνουν με την ορθογραφία της λέξης και με τη σημασία της».

Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ

• Reddit
• Digg

Send to Email Address Όνομα Your Email Address Άκυρο

Post was not sent - check your email addresses!

Email check failed, please try again

Sorry, your blog cannot share posts by email.

Διαταραχές διατροφής και γυναίκες

14 Ιουνίου, 2011 — VatopaidiFriend

Με τον όρο «διατροφικές διαταραχές» στην ενήλικη ζωή εννοούμε κυρίως την ψυχογενή ανορεξία, την ψυχογενή βουλιμία και την παχυσαρκία. Οι διαταραχές της διατροφής παρουσιάζονται κυρίως σε γυναίκες σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους και όχι μόνο στην εφηβεία. Τα πολιτισμικά και κοινωνικά πρότυπα που θέλουν τη γυναίκα αδύνατη έχουν μετακινήσει την ηλικία έναρξης μιας διατροφικής διαταραχής μέχρι και τα 60 χρόνια.

Αν και οι λόγοι για την εμφάνιση μιας διατροφικής διαταραχής μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το άτομο και τα βιώματά του, τα συναισθήματα που έχει η γυναίκα για τον εαυτό της είναι συνήθως τα ίδια: αυτολύπηση, ντροπή, απαξίωση, χαμηλή αυτοεκτίμηση, όταν τα κιλά μπαίνουν ή δεν χάνονται.
Οι γυναίκες σκέφτονται ότι για να είναι χαρούμενες, πρέπει να είναι αδύνατες, ότι μόλις αποκτήσουν το «ιδανικό» βάρος, η ζωή τους θα γίνει τέλεια.

Κάποιες μπορεί να νιώθουν ότι γύρω τους, στην οικογένεια, στη συζυγική σχέση, στα παιδιά τους, συμβαίνουν πράγματα που δεν μπορούν να ελέγξουν και καταφεύγουν σε αυτό που μπορούν να ελέγξουν, το βάρος τους. Στην παχυσαρκία ιδιαίτερα, οι γυναίκες κατακλύζονται από ενοχικά συναισθήματα για το βάρος τους, ενώ παράλληλα η ενασχόληση με αυτό τις εμποδίζει να δούνε άλλα σημαντικότερα προβλήματα στη ζωή τους και στις σχέσεις τους.

Οι λόγοι για την εμφάνιση των διατροφικών διαταραχών σε όλη τη διάρκεια της ζωής μιας γυναίκας είναι ποικίλοι. Στις ηλικίες των 20 και 30 ετών η μη-εύρεση ερωτικού συντρόφου μπορεί να αποδίδεται στα παραπάνω κιλά ή στην όχι-τέλεια εξωτερική εμφάνιση. Στη συνέχεια, τα υψηλά ποσοστά διαζυγίων οδηγούν τις γυναίκες στην αναζήτηση ερωτικού συντρόφου στις ηλικίες των 40 και των 50 ετών.

Ίσως να πιστεύουν ότι για να βρουν σύντροφο, θα πρέπει να είναι αδύνατες. Αν ο γάμος τους έχει τερματιστεί λόγω απιστίας του συζύγου, μπορεί να κατηγορούν τον εαυτό τους γι’ αυτό. Η γυναίκα μπορεί να σκεφτεί ότι ο άντρας της «ξεστράτισε», γιατί δεν τη θεωρεί πια ελκυστική, ότι αν ήταν πιο αδύνατη, ο άντρας δεν θα ήταν άπιστος. Βέβαια, όταν η απιστία παρουσιάζεται σε έναν γάμο, συνήθως οι αιτίες είναι άλλες και όχι το βάρος. Μερικές φορές η απόδοση της αιτίας στην εμφάνιση της γυναίκας, εμποδίζει το ζευγάρι να δει πιο καθαρά τα πιο σημαντικά και δύσκολα προβλήματα της σχέσης.
Στις ίδιες περίπου ηλικίες, τα παιδιά φεύγουν από το σπίτι, «η φωλιά αδειάζει» και η γυναίκα που έχει αφιερώσει τη ζωή της στην ανατροφή των παιδιών καταφεύγει στο φαγητό για να «γεμίσει» με νόημα τη ζωή της. Μπορεί να νιώθει ότι θα γίνει ευτυχισμένη αν αδυνατίσει ή να τρώει περισσότερο, θεωρώντας το φαγητό ανακούφιση. Αργότερα, προς τις ηλικίες των 50 και 60, τα γκρίζα μαλλιά και η αλλαγή του δέρματος σημαίνουν ότι η γυναίκα αμελεί τον εαυτό της, ενώ οι αντίστοιχες αλλαγές στον άντρα θεωρούνται «γοητεία» και «ένδειξη ωριμότητας και κοινωνικού στάτους».

Κατά παράδοξο τρόπο, τα κοινωνικά στερεότυπα θέλουν τη γυναίκα τέλεια σύντροφο, τέλεια μητέρα, τέλεια επαγγελματία, τέλεια γυναίκα. Πρέπει να μαγειρεύει νόστιμα φαγητά, αλλά η ίδια να μην τρώει πολύ, να φροντίζει τα μέλη της οικογένειάς της, βρίσκοντας όμως απαραίτητα χρόνο για τον εαυτό της για να φτιάξει τα μαλλιά και τα νύχια της και να πάει στο γυμναστήριο.

Πρέπει να φέρνει χρήματα στο σπίτι αλλά όχι περισσότερα από το σύντροφό της. Και όταν κάτι από τα παραπάνω δεν το κάνει επαρκώς, συνήθως αποδοκιμάζεται από άλλους ή αποδοκιμάζει τον εαυτό της. Φυσικά, αυτοί οι αντιφατικοί ρόλοι που καλείται να αναλάβει, σε συνδυασμό με τον έλεγχο του βάρους, μπορεί κάποιες φορές να έχουν σαν επακόλουθο την κατάθλιψη, δηλ. την απώλεια ενδιαφέροντος, τις διαταραχές στον ύπνο και στο φαγητό, τις αρνητικές ιδέες για τον εαυτό και το μέλλον.

Έτσι πολλές γυναίκες που καταφεύγουν στην αναζήτηση ψυχολογικής βοήθειας παρουσιάζουν μια μπερδεμένη εικόνα με προβλήματα στη διαχείριση του βάρους τους και των σχέσεών τους με έντονες τις αρνητικές σκέψεις αυτομομφής και αυτο-απαξίωσης. Φυσικά, η καθεμιά από αυτές έχει τη δική της ξεχωριστή ιστορία και όσα την απασχολούν νοηματοδοτούνται στη θεραπεία και αρχίζουν να ξεμπερδεύονται. Δεν μπορούμε όμως να αγνοούμε την πολιτισμική και κοινωνική συμβολή των στερεοτύπων στη διαμόρφωση των κανόνων για το πώς πρέπει να είναι η γυναίκα στη σημερινή κοινωνία. Τα προβλήματα διαμορφώνονται μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο και για να νοηματοδοτηθούν πρέπει να διερευνηθεί πώς αυτό το πλαίσιο-ευρύτερο ή οικογενειακό- ανακυκλώνει τις στερεότυπες αναπαραστάσεις για το φύλο. Κλείνουμε με τα πολύ περιγραφικά λόγια της Pauline Frederick:

“Όταν ένας άντρας σηκώνεται για να μιλήσει, οι άλλοι ακούνε και ύστερα κοιτάνε.
Όταν μια γυναίκα σηκώνεται για να μιλήσει, οι άλλοι κοιτάνε και, αν τους αρέσει αυτό που βλέπουν, ακούνε”.
Βιβλιογραφικές πηγές
Szmukler, G., & Treasure, J. (1994) Handbook of Eating Disorders: Theory, Treatment and Research. Chichester: Wiley
Thompson, C. (1996) Older women and eating disorders
Wilson, G.T. & Pike, K.M. (1993) Eating disorders. In D.H. Barlow (Ed.), Clinical Handbook of Psychological Disorders. 2nd Edition. New York: Guildford.
Μαρία Μπανανή - Ψυχολόγος ΑΠΘ – MSc Κοινωνικής & Κλινικής Ψυχολογίας ΑΠΘ

Περί μαθημάτων ο λόγος

Βρισκόμαστε στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Μια γενιά μαθητών ανοίγουν τα φτερά τους για να κατακτήσουν τον κόσμο. Να γίνουν, όπως χαρακτηριστικά μας έλεγε η αγαπημένη μας φιλόλογος «ελεύθεροι ακαδημαϊκοί πολίτες».

Ένα θέμα που το βιώνουμε πολύ έντονα αυτή κυρίως την εποχή μα και όλο τον χρόνο είναι το θέμα των μαθημάτων που επιλέγουν οι μαθητές.

Υπάρχουν διάφορες σχολές σκέψης. Μια σχολή σκέψης είναι αυτή που ακολουθούν τα περισσότερα παιδιά: επιλέγουν μαθήματα της αρεσκείας τους, των δυνατοτήτων τους, μαθήματα απαραίτητα για πρόσβαση σε σχολές που επιθυμούν να εισαχθούν. Και, βεβαίως, για απαιτητικές και δύσκολες σχολές, όπου υπάρχει μεγαλύτερος συναγωνισμός, τα μαθήματα είναι πιο δύσκολα. Και όλοι γνωρίζουμε τον τιτάνιο αγώνα αυτών των παιδιών να εξασφαλίσουν τη θέση που ονειρεύονται.

Μια άλλη σχολή σκέψης είναι αυτή που υπαγορεύεται από τη νοοτροπία της ήσσονος προσπάθειας. Το σκεπτικό είναι γιατί να κουραζόμαστε, αφού δεν ενδιαφερόμαστε για πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο; Έτσι, θα πάρουμε μαθήματα εύκολα για να περάσουμε.

Θα σταθώ ιδιαίτερα στην τρίτη σχολή σκέψης. Αυτή είναι η σχολή της υστεροβουλίας. Κάποια παιδιά, μη έχοντας τις δυνάμεις να αναμετρηθούν με καλύτερούς τους μαθητές και να αντέξουν τον συναγωνισμό, αλλά έχοντας και υπερβολικές φιλοδοξίες, καταλήγουν να επιλέγουν όσα μαθήματα θεωρούν εύκολα ή οι καθηγητές βάζουν εύκολα τα εικοσάρια.  Μάλιστα, κομπάζουν για την εξυπνάδα τους και τη διαλαλούν. Γι’ αυτό και καταλήγουμε σε τραγελαφικές καταστάσεις.

Αρχικά, το θέμα ξεκινά στο τέλος της Α΄ Λυκείου. Οι μαθητές που σκέφτονται πονηρά, έχοντας επίγνωση της αδυναμίας τους, αλλά ξέροντας πολύ καλά τους κανόνες του παιχνιδιού, επιλέγουν τα εύκολα μαθήματα, άρα μπαίνουν και σε τμήμα με πολύ αδύνατους μαθητές. Ξεχωρίζουν κι έτσι έχουν τις ψηλότερες βαθμολογίες, ενώ αν βρίσκονταν σε τμήμα με δυνατούς μαθητές θα ήταν από τους τελευταίους.

Αναμφίβολα, ο στόχος είναι να διακριθούν, από την πλάγια πόρτα. Ύπουλα και αριβιστικά. Αρκετές φορές το πετυχαίνουν, γι’ αυτό παρατηρούμε συχνά το φαινόμενο να αριστεύουν και να μπαίνουν και να φιγουράρουν στο άγημα του σχολείου, παιδιά που συγκριτικά με τα άλλα είναι κατά παρασάγκας κατώτερα. Μάλιστα, υπάρχει και ένα παραθυράκι, γιατί όσοι παίρνουν τα δύσκολα μαθήματα έχουν έντεκα μαθήματα, ενώ οι άλλοι έχουν δώδεκα, οπότε εκεί κερδίζουν στο τέλος λόγω κάποιου δωδέκατου.

Το φαινόμενο συνεχίζεται και στην τρίτη Λυκείου. Είναι παιδιά που θα σπουδάσουν στην Αγγλία ή θα δώσουν εξετάσεις στην Ελλάδα με τους ομογενείς(που παρακάθηνται εξετάσεις μόνο στα Νέα Ελληνικά, ενώ λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψιν το απολυτήριο). Οπότε για να έχουν το επιθυμητό απολυτήριο παίρνουν τα πιο εύκολα μαθήματα.

Μόνο από το μάθημα των Νέων Ελληνικών δεν μπορούν να ξεφύγουν. Κι εδώ, όμως, δεν είναι δύσκολο να ξεχωρίσουν στο τμήμα με τους αδύνατους μαθητές που βρίσκονται λόγω της επιλογής των μαθημάτων τους. Εξάλλου, στην ουσία έχουν ένα μόνο μάθημα που τους δυσκολεύει. Άρα, έχουν τον χρόνο να ασχοληθούν μόνο με αυτό, ενώ οι άριστοι μαθητές παλεύουν με τέσσερα δύσκολα μαθήματα.

Αξίζει να τονιστεί ότι αυτό το φαινόμενο έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, κι έτσι έχουμε μαθητές που σαρώνουν τα βραβεία στο τέλος του χρόνου, χωρίς να είναι πραγματικά οι πρώτοι των πρώτων, όπως βαυκαλίζονται να πιστεύουν. Αυτό φαίνεται περίτρανα στις Παγκύπριες εξετάσεις…

Τι πρέπει να γίνει; Μήπως πρέπει το Υπουργείο Παιδείας να επιληφθεί του θέματος;  Δεν υποτιμούμε προς Θεού κανένα μάθημα και κανέναν κλάδο.  Όλα τα μαθήματα είναι ίσα, αλλά δεν έχουν όλα τον ίδιο βαθμό δυσκολίας. Αυτός ο βαθμός δυσκολίας πρέπει να υπάρχει τρόπος να λαμβάνεται υπόψιν. Δεν μπορεί ένα παιδί να παλεύει με Φυσική, Χημεία, Μαθηματικά, Βιολογία ή Λογιστική και Πολιτική Οικονομία ή Αρχαία Ελληνικά και Ιστορία-για να πάρουμε τα μαθήματα Κατεύθυνσης- και ένα άλλο να έχει όλα τα κοινού κορμού ή να επιλέγει εύκολα ομολογουμένως μαθήματα, ή που δεν έχουν πολλές απαιτήσεις.

Και ας μην στρουθοκαμηλίζουμε…και να μην αυτοεμπαιζόμαστε ότι όλα τα μαθήματα έχουν τον ίδιο βαθμό δυσκολίας…