Η Γενιά του Εγώ

19 Οκτωβρίου, 2012 — vatopaidifriend4

Οταν ήταν παιδιά τους έλεγαν ότι είναι οι καλύτεροι. Σήμερα παίρνουν αντικαταθλιπτικά γιατί αισθάνονται ότι δεν ανταποκρίνονται στην εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους. Ποιoς φταίει;

Εδώ και μερικές δεκαετίες τα παιδιά του δυτικού κόσμου μεγαλώνουν με κανακέματα και επαίνους και διαρκείς τονωτικές ενέσεις του Εγώ τους σε μια καλών προθέσεων προσπάθεια ενίσχυσης της αυτοεκτίμησής τους. Πού οδήγησε αυτό; Στην εμφάνιση μιας γενιάς που αν και επισήμως ονομάζεται Γενιά Υ (ως διάδοχος της Γενιάς Χ), τώρα διεκδικεί τον καθόλου κολακευτικό τίτλο της «Γενιάς του Εγώ». Οι εκπρόσωποί της εμφανίζονται εγωκεντρικοί και νάρκισσοι, έχουν υπερτιμημένη άποψη για τον εαυτό τους και διακατέχονται από υπερβολικά υψηλές και έξω από τις δυνατότητές τους προσδοκίες, με αποτέλεσμα να «λυγίζουν» ευκολότερα κάτω από τις δυσκολίες της πραγματικής ζωής και να ρέπουν περισσότερο προς την κατάθλιψη. Το να σπεύσουμε να τους κατηγορήσουμε είναι εύκολο. Είναι όμως πολύ πιο εποικοδομητικό να κάνουμε μια γερή κριτική και να αναθεωρήσουμε τον τρόπο που έχουμε υιοθετήσει ως «καλύτερο» για την ανατροφή των παιδιών μας. Οι ειδικοί έχουν ήδη μπει στη διαδικασία και οι προτάσεις τους είναι πραγματικά ενδιαφέρουσες.

«Τους νέους σήμερα συνεχίζουν να τους παραχαϊδεύουν για πολύ καιρό, ενώ θα έπρεπε πολύ νωρίτερα να έχουν αρχίσει να μαθαίνουν ότι δεν είναι τέλειοι». Αυτό ήταν το συμπέρασμα του HS, ενός μπλόγκερ που σχολίαζε ένα άρθρο των «New York Times» το οποίο οίκτιρε την κατάσταση της σημερινής νεολαίας. Το πρόβλημα με τα παιδιά, συνέχιζε, είναι ότι έχουν μια «παραφουσκωμένη» άποψη για τον εαυτό τους επειδή έχουν μεγαλώσει έτσι ώστε να πιστεύουν πως καθετί που κάνουν είναι αξιόλογο και σημαντικό. Δεν επρόκειτο για κάποιον γερογκρινιάρη αλλά για έναν νεαρό που έγραφε για την ίδια του τη γενιά, εκείνους που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1980 και στο 2000 και έχουν ονομαστεί Γενιά Υ ή Γενιά του Εγώ.Οπως καταλαβαίνει κανείς από το όνομά της, η Γενιά του Εγώ έχει προσελκύσει ήδη τα πυρά. Οι εκπρόσωποί της κατηγορούνται ότι είναι κακομαθημένοι, αλαζονικοί και νάρκισσοι, ότι έχουν μια αδικαιολόγητη αίσθηση πως δικαιωματικά όλα τους ανήκουν. Οι καθηγητές παραπονούνται ότι οι σημερινοί φοιτητές απαιτούν μόνιμη προσοχή. Οι εργοδότες δυσκολεύονται να καταπιούν τα υπερδιογκωμένα εγώ των νεαρών υπαλλήλων τους, ενώ οι ψυχοθεραπευτές λένε ότι βλέπουν μια νέα γενιά ασθενών οι οποίοι έχουν κατάθλιψη επειδή δεν μπορούν να φθάσουν στο ύψος των υπερβολικών προσδοκιών τους. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το φταίξιμο βρίσκεται στους γονείς, στους δασκάλους και στους άλλους ενηλίκους οι οποίοι υπερέβαλαν στο να μεγεθύνουν την άποψη που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους από τα πρώτα τους χρόνια.Οι κατηγορίες αυτές δεν βαρύνουν μόνο τη Γενιά Υ αλλά και μια ολόκληρη φιλοσοφία για την ανατροφή των παιδιών, η οποία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 και εξακολουθεί να ισχύει ακόμη. Αν είναι βάσιμες, θα πρέπει να αναθεωρήσουμε την άποψη ότι η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των παιδιών είναι ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλίσουμε το ότι θα εκμεταλλευθούν στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Τι λένε λοιπόν τα στοιχεία; Είναι η σημερινή νεολαία πραγματικά πιο εγωιστική από τις παλαιότερες γενιές; Αν είναι έτσι, αποτελεί αυτό πρόβλημα; Και αν η σύγχρονη δυτική κουλτούρα της οικοδόμησης αυτοεκτίμησης είναι ένοχη, τι μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό;

Παραφουσκωμένο Εγώ

Ενας από τους πλέον ένθερμους επικριτές της σημερινής νεολαίας είναι η Τζιν Τουένγκι, ψυχολόγος στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας και συγγραφέας τού «Generation Me». Για να βρούμε αποδεικτικά στοιχεία υπέρ του υπερδιογκωμένου Εγώ της Γενιάς Υ αρκεί, όπως λέει, να κοιτάξουμε την ετήσια μελέτη των αμερικανών πρωτοετών φοιτητών που περιλαμβάνει 9 εκατ. φοιτητές κολεγίου. Αποκαλύπτει ότι το 52% των συμμετεχόντων του 2009 θεωρούσε πως είχε επίπεδα κοινωνικής αυτοπεποίθησης υψηλότερα από εκείνα του μέσου γενικού πληθυσμού σε σχέση με το 30% των φοιτητών που δήλωνε το ίδιο στη μελέτη του 1966. Οι σημερινοί φοιτητές επίσης αξιολογούν τη νοητική τους αυτοπεποίθηση, τις δεξιότητές τους στο να μιλούν δημόσια καθώς και τις ηγετικές τους ικανότητες περίπου κατά 50% υψηλότερα από ό,τι οι ομόλογοί τους του 1966.Η υπερβολική σημασία της αυτοεκτίμησης για τη Γενιά Υ σκιαγραφήθηκε σε ένα πείραμα το 2010. Μια ομάδα με επικεφαλής τον Μπραντ Μπούσμαν του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο στο Κολόμπους διαπίστωσε ότι οι φοιτητές έδιναν στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους – π.χ., το να πάρουν μεγαλύτερο βαθμό ή να δεχθούν μια φιλοφρόνηση – μεγαλύτερη αξία από ό,τι στις ανταμοιβές που κινητοποιούν την ανθρωπότητα από τις απαρχές της ύπαρξής της, όπως το να φάει κάποιος το αγαπημένο του φαγητό ή το να επιδοθεί σε σεξουαλική δραστηριότητα. Οι φοιτητές επίσης αξιολογούσαν αυτή την επιβράβευση υψηλότερα από το να κερδίσουν χρήματα, να πιουν αλκοόλ ή να δουν τον καλύτερό τους φίλο. Διερευνώντας περισσότερο οι επιστήμονες ζήτησαν από τους φοιτητές να αξιολογήσουν το πόσο ήθελαν καθεμιά από αυτές τις ανταμοιβές καθώς και την ευχαρίστηση που λάμβαναν από αυτές. Το να θέλει κάποιος κάτι περισσότερο από ό,τι του αρέσει θεωρείται ένδειξη εθισμού. Σε όλες τις περιπτώσεις η ανταμοιβή «τούς άρεσε» περισσότερο από ό,τι «την ήθελαν», αλλά η διαφορά ανάμεσα στα δύο ήταν μικρότερη σε ανταμοιβές που πρόσφεραν ενίσχυση της αυτοπεποίθησης.

Γεγονός ή προκατάληψη;Η εικόνα δεν είναι ωστόσο τόσο απλή. Ο Μαρκ Λίρι, κοινωνικός ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ του Ντάραμ της Βόρειας Καρολίνας, προειδοποιεί ότι τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν είναι τόσο ελιτίστικα όσο ήταν τη δεκαετία του 1960 και άρα το δημογραφικό προφίλ των φοιτητών έχει αλλάξει καθιστώντας τις παλαιότερες και τις σημερινές ομάδες φοιτητών μη απόλυτα συγκρίσιμες. «Δεν γνωρίζουμε αν αυτή είναι μια πραγματική αλλαγή ή αν έχει να κάνει με μια αλλαγή των ανθρώπων που εξετάζονται»λέει.Πράγματι, η Κάλι Τρεζνιέφσκι του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις ανέλυσε μια μελέτη 400.000 μαθητών γυμνασίου που διεξάγεται τα τελευταία 30 χρόνια, από το 1976, και δεν βρήκε στοιχεία για αύξηση του εγωισμού σε αυτή την ελαφρώς νεαρότερη ομάδα. «Οι βαθμολογίες στην αυτοεκτίμησση δεν έχουν αλλάξει καθόλου» λέει. Υποπτεύεται ότι ορισμένοι ψυχολόγοι, κυρίως μιας μεγαλύτερης ηλικίας, διακατέχονται από μια πανάρχαια προκατάληψη. «Επικρίνουμε την επόμενη γενιά. Αυτό ακριβώς κάνουμε» τονίζει. Είναι πιθανόν, υποστηρίζει, όλοι και όχι μόνο η Γενιά Υ, να έχουμε σταδιακά γίνει πιο εγωκεντρικοί – καθώς όμως τα στοιχεία είναι περιορισμένα στις άλλες ηλικιακές ομάδες, είναι δύσκολο να εξετάσει αυτή την ιδέα της.

Η «Γενναιόδωρη Γενιά»;

Ακόμη πιο επιφυλακτικός είναι ο Τζέφρι Αρνέτ, ψυχολόγος ο οποίος μελετά την εφηβεία στο Πανεπιστήμιο Κλαρκ της Μασαχουσέτης. Επισημαίνει ότι σήμερα οι νέοι προσφέρουν εθελοντική δουλειά σε φιλανθρωπικά έργα σε μεγαλύτερους αριθμούς από ποτέ και ότι ενδιαφέρονται περισσότερο για τις κοινωνικές ανισότητες από ό,τι ενδιαφέρονταν οι γονείς τους. Φθάνει μάλιστα ως το σημείο να ονομάζει τη Γενιά Υ «Γενναιόδωρη Γενιά».Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι έχει σημειωθεί μια πραγματική αύξηση της αυτοεκτίμησης – τουλάχιστον στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το φαινόμενο έχει μελετηθεί περισσότερο. Το ερώτημα του αν αυτό αποτελεί πρόβλημα παραμένει ανοιχτό. Οταν ο αμερικανός ψυχολόγος Γουίλιαμ Τζέιμς επινόησε τον όρο «αυτοεκτίμηση» τη δεκαετία του 1890, τον είχε προσδιορίσει ως τον λόγο των επιτυχιών ενός ατόμου προς τις «φιλοδοξίες» ή τους στόχους του. Με άλλα λόγια, η αυτοεκτίμηση είναι ένα υποκειμενικό μέτρο της αξίας του καθενός που αυξάνεται καθώς επιτυγχάνει τους στόχους του. Αυτό ταιριάζει με τον ορισμό που δίνει το λεξικό: «Ο σεβασμός ή η ευνοϊκή άποψη κάποιου για τον εαυτό του». Τι το κακό μπορεί να υπάρχει σε αυτό;

Ματαιοδοξία και ναρκισσισμός

Στις ημέρες μας, παρ’ όλα αυτά, η αυτοεκτίμηση έχει αποκτήσει ένα δεύτερο νόημα: «Μια αδικαιολόγητα καλή γνώμη κάποιου για τον εαυτό του, ματαιοδοξία». Αυτός είναι ο ορισμός που ταιριάζει καλύτερα στη Γενιά Υ, σύμφωνα με την κυρία Τουένγκι. Και αυτή είναι η πηγή του προβλήματος. Κατ’ αρχάς, τα παραφουσκωμένα εγώ δημιουργούν σε πολλά νεαρά άτομα μη ρεαλιστικές προσδοκίες και η ανικανότητά τους να τις εκπληρώσουν μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη. Δεν είναι σύμπτωση, λέει, ότι το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών στην Ατλάντα της Τζόρτζια ανέφερε τον περασμένο Οκτώβριο πως ένας στους εννέα Αμερικανούς άνω των 12 ετών παίρνει αυτή τη στιγμή αντικαταθλιπτικά – αριθμός τετραπλάσιος από το αντίστοιχο ποσοστό στα τέλη της δεκαετίας του 1980.Η κυρία Τουένγκι βλέπει ένα άλλο δείγμα επικίνδυνα διογκωμένης αυτοεκτίμησης στα αυξανόμενα επίπεδα του ναρκισσισμού. Διαπίστωσε ότι διπλάσιοι φοιτητές είχαν υψηλά επίπεδα ναρκισσισμού το 2006 σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οι νάρκισσοι τείνουν να μην ανέχονται την κριτική και έχουν ροπή προς την εξαπάτηση και την επιθετικότητα. «Αυτοί είναι οι άνθρωποι που έρχονται στο γραφείο σου και κάνουν ολόκληρο καβγά για έναν βαθμό» λέει. Επίσης ανησυχούν περισσότερο για την εξωτερική τους εμφάνιση και, όπως τονίζει, οι Αμερικανοί καταφεύγουν στην πλαστική χειρουργική σε μεγαλύτερους αριθμούς από ποτέ. Στο τελευταίο της βιβλίο, «The Narcissism Epidemic», το οποίο έχει γράψει μαζί με τον Γ. Κιθ Κάμπελ (Free Press, 2009), αφηγείται ανέκδοτα για ανθρώπους που προσέλαβαν δήθεν παπαράτσι για να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι είναι διάσημοι ή αγόρασαν τεράστια σπίτια με δάνεια ως απόδειξη του αμερικανικού παραφουσκωμένου εγώ.

Εγώ και στη… μουσική

«Το έχουμε παρακάνει με τον ατομισμό» λέει η κυρία Τουένγκι και αυτό αντανακλάται και στην ποπ κουλτούρα. Μαζί με τον ψυχολόγο Νέιθαν Ντε Βαλ και άλλους ερευνητές κατέγραψαν μια αύξηση της χρήσης της λέξης «εγώ» στους στίχους των αμερικανικών ποπ επιτυχιών από το 1980 ως το 2007. Ταυτοχρόνως η συχνότητα λέξεων που σχετίζονται με άλλους ανθρώπους, με την κοινωνική αλληλεπίδραση και τα θετικά συναισθήματα έχει μειωθεί. Η κυρία Τουένγκι θεωρεί υπεύθυνους τέσσερις παράγοντες: τις αλλαγές στη συμπεριφορά των γονέων, τη λατρεία της διασημότητας, το Διαδίκτυο και τον εύκολο δανεισμό. «Ολοι αυτοί οι παράγοντες επιτρέπουν στους ανθρώπους να έχουν μια διογκωμένη αίσθηση του εαυτού τους, στην οποία το φαίνεσθαι της επίδοσης είναι πιο σημαντικό από αυτή καθαυτή την επίδοση» λέει.Αλλοι κατηγορούν το κίνημα της αυτοεκτίμησης που ξεκίνησε στην Καλιφόρνια τη δεκαετία του 1980. Δυστυχώς, λέει ο κ. Λίρι, το κίνημα γεννήθηκε από μια παρανόηση. Μελέτες είχαν δείξει έναν συσχετισμό ανάμεσα στην υψηλή αυτοεκτίμηση και στις θετικές εξελίξεις στη ζωή. «Ο κόσμος βιάστηκε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αυτοεκτίμηση ήταν η αιτία αυτών των άλλων πραγμάτων αλλά δεν είναι» λέει. Υστερα από τρεις δεκαετίες και πολλά προγράμματα ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης επικρατεί η άποψη ότι ο καλύτερος τρόπος να αναθρέψει κάποιος τα παιδιά του είναι να οικοδομήσει την αυτοεκτίμησή τους μέσα από συνεχείς επαίνους και θετικές αναδράσεις. Τα στοιχεία είναι όμως είναι ασαφή, στην καλύτερη περίπτωση.

Μειωμένη αντοχή στις δυσκολίες

Το 2003 μια ομάδα με επικεφαλής τον Ρόι Μπαουμάιστερ του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Φλόριδας στο Ταλαχάσι διεξήγαγε μια μετα-ανάλυση των προηγούμενων ερευνών. Η εικόνα που αναδείχθηκε ήταν σύνθετη. Διαπίστωσαν ότι η υψηλή αυτοεκτίμηση σχετιζόταν γενικά με πιο χαρούμενη διάθεση και ανάληψη πρωτοβουλίας, ενώ η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδεόταν με κατάθλιψη. Παρ’ όλα αυτά, αντίθετα με το αναμενόμενο, τα άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση καταθλίβονταν περισσότερο σε στιγμές στρες, ενώ εκείνα που είχαν χαμηλή αυτοεκτίμηση έδειχναν μεγαλύτερη αντοχή όταν έρχονταν αντιμέτωπα με τα σκαμπανεβάσματα της ζωής. Φάνηκε επίσης ότι η προσπάθεια ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης των μαθητών δεν βελτίωνε τις επιδόσεις τους στα μαθήματα και μπορούσε μερικές φορές να είναι αντιπαραγωγική. Η υψηλή αυτοεκτίμηση φάνηκε να προστατεύει τα κορίτσια από τα νταηλίκια, δεν εμπόδιζε όμως τα παιδιά να καπνίσουν, να πιουν, να πάρουν ναρκωτικά ή να κάνουν σεξ – αντιθέτως, τα ωθούσε στο να δοκιμάσουν αυτά τα πράγματα. Οι καλές επιδόσεις στην εργασία σχετίζονταν μερικές φορές με την υψηλή αυτοεκτίμηση, ο συσχετισμός όμως ήταν ευμετάβλητος και η σχέση της αιτιότητας ασαφής. Η αυτοεκτίμηση δεν μπορούσε να προβλέψει ούτε την ποιότητα ούτε τη διάρκεια των σχέσεων. Η γενική εικόνα ήταν τόσο συγκεχυμένη ώστε ο κ. Μπαουμάιστερ και η ομάδα του θεώρησαν ότι δεν μπορούν να εγκρίνουν προγράμματα για την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης.Σήμερα οι ψυχολόγοι συμφωνούν στο ότι η υψηλή αυτοεκτίμηση αποτελεί συχνότερα τη συνέπεια θετικών γεγονότων στη ζωή παρά την αιτία τους – ένα μήνυμα το οποίο ακόμη δεν έχει περάσει σε γονείς και δασκάλους. Ο κ. Λίρι φθάνει ως το σημείο να διαβεβαιώνει ότι η αυτοεκτίμηση που ενισχύεται με τεχνητό τρόπο, χωρίς αναφορά σε επιτεύγματα, δεν έχει καμία εγγενή αξία. Εν τω μεταξύ ο εκπαιδευτικός ψυχολόγος Χέρμπερτ Μαρς του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης υποστηρίζει ότι θα πρέπει να σκεφτόμαστε την αυτοεκτίμηση ως ένα τμήμα της ευρύτερης έννοιας ενός πράγματος που ονομάζεται αυτοαντίληψη και το οποίο περιλαμβάνει επίσης τις απόψεις που έχει κάποιος για την εθνοτική και μορφωτική του ταυτότητα, καθώς και για το φύλο του. Πιστεύει ότι η καλή αυτοαντίληψη και η υψηλή εκπαιδευτική απόδοση αποτελούν την αιτία και το αποτέλεσμα η μια της άλλης. «Αυτό είναι που κάνει τόσο δύσκολη τη δουλειά των δασκάλων» λέει. «Δεν πρέπει μόνο να διδάξουν δεξιότητες, πρέπει επίσης να οικοδομήσουν την πίστη των παιδιών στον εαυτό τους και μετά να συνδέσουν αυτά τα δύο».

Πιο σημαντικός ο αυτοέλεγχος

Ο κ. Μπαουμάιστερ υποστηρίζει ότι, αντί να «χτίζουμε» το εγώ των παιδιών, θα πρέπει να οικοδομήσουμε τον αυτοέλεγχό τους. Στο καινούργιο βιβλίο του «Willpower: Rediscovering Our Greatest Strength» (Allen Lane, 2012) παρουσιάζει στοιχεία υπέρ του ότι η δύναμη της θέλησης και όχι η αυτοεκτίμηση είναι το απαραίτητο συστατικό για μια επιτυχημένη ζωή. Υποστηρίζει ότι τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους και να επιμένουν σε δύσκολα έργα ώστε να μπορέσουν να επιτύχουν τους στόχους τους, κάτι το οποίο θα ενισχύσει με φυσικό τρόπο την αυτοεκτίμησή τους. Οι γονείς και οι δάσκαλοι μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της αυτοπειθαρχίας ενθαρρύνοντας τα παιδιά να αποκτήσουν καλές συνήθειες. Και αντί να τους παρέχουν διαρκή και επομένως ανούσιο έπαινο, θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα πραγματικά επιτεύγματα. Αν η προσέγγιση του κ. Μπαουμάιστερ φαίνεται υπερβολικά αυστηρή, ο κ. Λίρι είναι πιο πραγματιστής. Το μήνυμα που θα πρέπει να στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους, λέει, είναι ότι τα αγαπούν ακόμη και αν δεν είναι τέλεια και ότι μπορούν να βελτιωθούν. «Δώστε τους ειλικρινή πληροφόρηση»επισημαίνει. «Και πάνω από όλα, μη λέτε στο παιδί σας ότι είναι το καλύτερο παιδί του κόσμου γιατί κανένα δεν είναι».

Στροφή προς τους άλλους

Η υπερβολική αυτοεκτίμηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, το ίδιο όμως ισχύει και για τη χαμηλή αυτοεκτίμηση. Στην εφηβεία τα παιδιά γίνονται ευάλωτα καθώς ο «συμπαγής» εγωκεντρισμός που έχουν στα πρώτα τους χρόνια αρχίζει γρήγορα να αποκτά ρωγμές. Στα κορίτσια η πτώση της αυτοεκτίμησης είναι μεγαλύτερη από ό,τι στα αγόρια, και στα δυο φύλα όμως η αλλαγή είναι μόνιμη. Επίσης σε αυτές τις ηλικίες η αυτοεκτίμηση μπορεί να είναι υψηλή αλλά ταυτόχρονα ασταθής, να καταποντίζεται με την πρώτη κριτική.Οι γονείς φυσικά θέλουν να προστατεύσουν το παιδί τους σε αυτή την κρίσιμη ηλικία, όμως το να το στολίζουν με αβάσιμους επαίνους δεν είναι η λύση. Μια καλύτερη τακτική είναι να ενθαρρύνουν τα παιδιά να σκέφτονται τους άλλους. Μια από τις πολλές μελέτες που δείχνουν προς αυτή την κατεύθυνση έγινε από την Τζένιφερ Κρόκερ και την Εϊμι Κανεβέλο του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο στο Κολόμπους, σε περίπου 200 ζεύγη φοιτητών. Διαπίστωσαν ότι όσοι προσπάθησαν να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή τους βάζοντας τον ή την συγκάτοικό τους να τους αναγνωρίσει τα καλά σημεία τους απέτυχαν: τόσο η αυτοεκτίμηση των ίδιων όσο και η γνώμη των συγκατοίκων τους για εκείνους μειώθηκαν μέσα στους τρεις μήνες που διήρκεσε το πείραμα. «Εκείνο που πραγματικά λειτούργησε ήταν το να δείχνουν έμπρακτα ότι ενδιαφέρονται πραγματικά για τον συγκάτοικό τους» λέει η κυρία Κρόκερ.

πηγή: http://www.tovima.gr/science/article/?aid=476130

Πηγή: antifono.gr

Τι να κάνω για να διαβάζει το παιδί μου; Συμβουλές για γονείς

14 Οκτωβρίου, 2012 — vatopaidifriend4

Μια από τις πιο συχνές αιτίες διένεξης ανάμεσα σε γονείς και παιδιά είναι το διάβασμα για την επόμενη μέρα. Υπάρχουν βέβαια και παιδιά που μελετούν πρόθυμα τα μαθήματά τους, οπότε σ’ αυτή την περίπτωση τα πράγματα είναι αρκετά εύκολα για τους γονείς. Τι γίνεται όμως όταν το αγγελούδι μας αρνείται πεισματικά να συνεργαστεί και νοιώθουμε την υπομονή μας να εξαντλείται

μη ξέροντας τι άλλο να δοκιμάσουμε;

Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλά που μπορεί να κάνει ένας γονιός για να βοηθήσει το παιδί του να γίνει πιο υπεύθυνο και να ανταποκρίνεται καλύτερα στις σχολικές του υποχρεώσεις.

Επειδή όμως «η αρχή είναι το ήμισυ του παντός» είναι σημαντικό να κάνουμε μια καλή αρχή απ’ την πρώτη δημοτικού. Ωστόσο, ακόμη κι αν αυτό δεν έχει συμβεί, ποτέ δεν είναι πολύ αργά.

Το πρώτο πράγμα που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να μάθουν στα παιδιά τους πώς να οργανώνουν το διάβασμά τους. Οργάνωση όμως δεν σημαίνει μόνο πίνακες με χρονοδιαγράμματα. Όλη η οικογένεια χρειάζεται να μπει σ’ ένα σχετικό πρόγραμμα. Να υπάρχει, για παράδειγμα, συγκεκριμένη ώρα φαγητού και τα υπόλοιπα μέλη να σέβονται τις ώρες που το παιδί διαβάζει αφήνοντάς το ανενόχλητο. Για να το επιτύχουμε αυτό χρειάζεται να ορίσουμε έναν σταθερό χώρο διαβάσματος.

Το δωμάτιο του παιδιού και συγκεκριμένα το γραφείο του είναι ο ιδανικός χώρος για τον σκοπό αυτό, καθώς εκεί μπορεί να απλώσει όλα τα βιβλία και τις σημειώσεις του και να κλείσει την πόρτα του περιορίζοντας έτσι τα ερεθίσματα που του αποσπούν την προσοχή. Αν πάλι παρατηρήσουμε ότι η προσοχή του διασπάται εύκολα, καλό είναι να τοποθετήσουμε το γραφείο του μακριά από το παράθυρο. Πέρα όμως από τον χώρο, εξίσου σημαντικός είναι και ο χρόνος του διαβάσματος.

Δεν μπορούμε, για παράδειγμα, να ζητάμε από ένα παιδί να ξεκινάει το διάβασμά του αμέσως μετά το μεσημεριανό φαγητό, πολύ αργά το βράδυ όταν είναι ήδη πολύ κουρασμένο ή την ώρα που προβάλλεται η αγαπημένη του εκπομπή στην τηλεόραση.

Γι’ αυτό λοιπόν, θα πρέπει από πριν να έχουμε συζητήσει μαζί του και να έχουμε συμφωνήσει σε μια σταθερή ώρα που όλοι θεωρούμε κατάλληλη για να ξεκινά το διάβασμά του. Σε ότι αφορά τώρα τη διάρκεια, η πολύωρη μελέτη δεν είναι απαραίτητα και πιο αποδοτική, καθώς δεν εξασφαλίζει τη συγκέντρωση.

Ο βαθμός συγκέντρωσης ενισχύεται με συχνά και σύντομα διαλείμματα. Επίσης είναι σημαντικό, αμέσως μόλις το παιδί ολοκληρώνει το διάβασμά του, να ακολουθεί μια επιβράβευση (π.χ. να του επιτρέψουμε να παίξει με τους φίλους του ή με το αγαπημένο του παιχνίδι). Στην περίπτωση πάντως που περιμένει την τελευταία στιγμή για να κάνει τα μαθήματά του, καλό είναι να παραμείνουμε αμέτοχοι.

Παράλληλα, μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά μας και κάποιες τεχνικές διαβάσματος, όπως π.χ. να μελετούν τα πιο δύσκολα ή βαρετά μαθήματα στην αρχή που είναι πιο ξεκούραστα, να αποφεύγουν την «παπαγαλία» και να κάνουν ανακεφαλαίωση. Μπορούμε να τους δείξουμε πώς να υπογραμμίζουν τα κύρια σημεία ενός κειμένου, να εντοπίζουν τις «λέξεις – κλειδιά» ή να γράφουν έναν δικό τους τίτλο δίπλα σε κάθε παράγραφο, ώστε να ενισχύουν έτσι την οπτική τους μνήμη και να συγκρατούν ευκολότερα τις πληροφορίες.

Συγχρόνως όμως, είναι αναγκαίο οι γονείς να καταλάβουν ότι τα παιδιά θα πρέπει προοδευτικά να μάθουν να οργανώνουν μόνα τους το διάβασμά τους, να είναι δηλαδή αυτόνομα. Δεν «διαβάζουμε» όλοι μαζί τα μαθήματα της επόμενης ημέρας! Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το διάβασμα είναι ευθύνη του ίδιου του παιδιού, γιατί έτσι ενισχύουμε την αίσθηση της υπευθυνότητάς του.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το αφήνουμε στη μοίρα του, αλλά ότι παρεμβαίνουμε μόνο όπου αυτό χρειάζεται, ανάλογα πάντα με την ηλικία του. Για παράδειγμα, βοηθούμε περισσότερο στην πρώτη δημοτικού, αλλά δεν στεκόμαστε με τον ίδιο τρόπο κοντά του στην τετάρτη δημοτικού, όπου περιμένουμε να είναι πιο αυτόνομο.

Στην περίπτωση τώρα που το παιδί αρνείται επίμονα να διαβάσει, μπορούμε να το αφήσουμε μια φορά να πάει αδιάβαστο, ώστε να έρθει αντιμέτωπο με τις συνέπειες της αμέλειάς του. Μια τέτοια ενέργεια βέβαια προϋποθέτει ότι θα ενημερώσουμε τον δάσκαλο, εξηγώντας του τι κάναμε και γιατί. Γενικότερα άλλωστε, η καλή σχέση και η συνεργασία με τον δάσκαλο είναι πολύ σημαντική για την πρόοδο του παιδιού μας.

Το πιο σημαντικό απ’ όλα όμως είναι η στάση των ίδιων των γονιών απέναντι στο διάβασμα. Αντί να βλέπουμε τηλεόραση την ώρα που ζητάμε απ’ το παιδί μας να διαβάσει, ας την κλείσουμε κι ας διαβάσουμε κι εμείς κάτι, ένα λογοτεχνικό, μια εφημερίδα ή ένα περιοδικό.

Μπορούμε να του μάθουμε να αγαπά το διάβασμα αγοράζοντας του από μικρή ηλικία παραμύθια ή λογοτεχνικά βιβλία, ώστε να συνδυάσει το διάβασμα με κάτι ευχάριστο. Το βιβλία αυτά όμως θα πρέπει να τα επιλέγει το ίδιο το παιδί με βάση τα δικά του ενδιαφέροντα. Μια καλή ιδέα θα ήταν να επισκεφτούμε μαζί ένα βιβλιοπωλείο ή μια έκθεση βιβλίου, όπου θα μπορεί να επιλέξει κάτι που του αρέσει.

Παράλληλα, ας προσπαθήσουμε να κάνουμε το διάβασμα για το σχολείο όσο γίνεται πιο διασκεδαστικό. Δεν σκίζουμε σελίδες και δεν σβήνουμε με μανία, επειδή το παιδί έκανε κάποιο λάθος ή επειδή δεν μας άρεσαν τα γράμματά του!

Ο στόχος είναι να αγαπήσει το διάβασμα, γι’ αυτό μπορούμε να του διδάξουμε μαθηματικά χρησιμοποιώντας τουβλάκια ή όσπρια, να παροτρύνουμε ένα μικρότερο παιδί να ζωγραφίσει κάτι με βάση αυτό που διάβασε στην ιστορία ή ένα μεγαλύτερο να δοκιμάσει μαζί μας ένα πείραμα που έμαθε στη φυσική ή στη χημεία. Τα παιδιά χρειάζεται να καταλαβαίνουν τη χρησιμότητα όσων διαβάζουν και μπορούμε να τα βοηθήσουμε σ’ αυτό, δίνοντας τους απτά παραδείγματα από την καθημερινή ζωή για το πώς να χρησιμοποιούν όσα μαθαίνουν.

Επιπλέον, είναι σημαντικό οι γονείς να μην μεταφέρουν το δικό τους άγχος για το σχολείο στα παιδιά και να μην έχουν υπερβολικά υψηλές προσδοκίες. Καλός μαθητής δεν είναι μόνο ο πρώτος. Δεν μπορούμε και δεν χρειάζεται να είμαστε όλοι πρώτοι ή τέλειοι. Τα «κηρύγματα», οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί και οι συγκρίσεις με τα άλλα παιδιά ή τα αδέρφια δεν βοηθούν.

Χρειάζεται να επιβραβεύουμε την προσπάθεια άσχετα από τους βαθμούς, γιατί έτσι ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση του παιδιού μας που είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόοδό του, όχι μόνο στο σχολείο αλλά και στη ζωή του γενικότερα. Πρέπει επίσης να καταλάβουμε ότι στην καθημερινότητα των παιδιών είναι αναγκαία η ύπαρξη ελεύθερου χρόνου για παιχνίδι ή χασομέρι, στοιχεία απαραίτητα για την υγιή ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη και να μην τα υπερφορτώνουμε με δραστηριότητες. Πάνω απ’ όλα έχουν ανάγκη να είναι παιδιά.

Ας απομακρυνθούμε από τον μύθο που λέει ότι όσο πιο καλούς βαθμούς παίρνεις τόσο πιο επιτυχημένος γίνεσαικαι ας αναρωτηθούμε: Θέλoυμε μια καταρρακωμένη προσωπικότητα με καλούς βαθμούς ή μια υγιή προσωπικότητα με μέτριους ή ακόμη και κακούς βαθμούς; Άλλωστε το να μην είναι κανείς καλός μαθητής δεν σημαίνει ότι δεν θα γίνει και χρήσιμος ή ευτυχισμένος άνθρωπος.

Ειρήνη Κορδερά Παιδοψυχολόγος (MSc) / Ψυχολόγος Υγείας(MSc) Γραφείο: Ιερισσός Χαλκιδικής, Αγίου Νικολάου 13. Πολύγυρος Χαλκιδικής, Καραμανλή 7. Τηλ.: 6978.183.245

Πηγή: e-psychology.gr

Share this:

Τάμα στον Άγιο Λουκά τον Ιατρό-Μέρος 6ο

Ταξίδι για το Κίεβο

Σήμερα αναχωρούμε για Κίεβο. Με το ταξί σταματάμε στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας για να προσκυνήσουμε το σεπτό σκήνωμα του Αγίου Λουκά. Είναι 8:30 το πρωί και γίνεται παράκληση στον Άγιο Λουκά, με πολλές γυναίκες με τα μαντίλια τους, όρθιες να ψάλλουν γύρω από τον ιερέα με πολλή κατάνυξη. Συγκινήθηκα πάρα πολύ, ακούοντας την ψαλμωδία μας στα ουκρανικά, ενώ ξεχώριζε η λέξη Αλληλούια. 

Πάω να προσκυνήσω τον Άγιο Λουκά και τι βλέπω; Το μεσαίο τμήμα από το τζάμι που καλύπτει τη λάρνακα ήταν ανοικτό και, προσκυνώντας τώρα όχι το τζάμι αλλά τα ιερά άμφια, ευωδίαζαν. Μια θεσπέσια ευωδία, ουράνια. Αντάξια ενός τόσο μεγάλου Αγίου που πέρασε τόσες δοκιμασίες στην επίγεια ζωή του. Έκλαψα. Έκλαψα από τη συγκίνησή μου και το δέος που ένιωσα. Μα και χαρά ανείπωτη που είχα αυτή την ευλογία.

Από τη γιορτή του Αγίου Λουκά

Ευτυχώς, το αεροπλάνο έφυγε στην ώρα του. Φτάνουμε στο Κίεβο, την πρωτεύουσα της Ουκρανίας, την αρχοντική πρωτεύουσα με τους χρυσούς τρούλους, και με έναν οδηγό του ξενοδοχείου κατευθυνόμαστε προς την πόλη που απέχει περίπου σαράντα με πενήντα λεπτά από το αεροδρόμιο, ανάλογα με την κίνηση στους δρόμους. 

Ωραίοι, μεγάλοι δρόμοι, που εναρμονίζονται πλήρως με τη νέα εποχή, ενώ την ομορφιά του τοπίου και πάλι ασχημίζουν οι αλήστου μνήμης πολυκατοικίες της σοβιετικής εποχής. Γενικά είναι μια ανοικτή πόλη, πράσινη, ευρωπαϊκή. Μόλις, όμως, φτάσουμε στην πόλη, θαυμάζουμε τα αρχιτεκτονικά μνημεία της, τις εκκλησίες της, τα μοντέρνα κτήριά της.

Το Κίεβο, μια από τις παλαιότερες

πόλεις της Ευρώπης, ιδρύθηκε τον 5^ον αιώνα μ.Χ. ως εμπορικός σταθμός για τα ανατολικά σλαβικά φύλα που κατοικούσαν στην περιοχή αυτή. Στη συνέχεια, ήρθαν εδώ οι Βαράγγοι και άνθισε το εμπόριο με τους Βυζαντινούς, ενώ η πόλη έφτασε στο απόγειό της τον 10^ο και 11^ο αιώνα. Τον 13^ον αιώνα καταστράφηκε από τους Μογγόλους, και έκτοτε υποβιβάστηκε σε μια μικρή περιφερειακή πόλη, μέχρι το 1934 που έγινε πρωτεύουσα της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ουκρανίας, αφού από τα τέλη του 19^ου αιώνα στα πλαίσια της ρωσικής βιομηχανικής επανάστασης, αναδείχτηκε σε σημαντικό βιομηχανικό κέντρο.

Αξίζει να τονιστεί ότι στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο γερμανικός στρατός έσφαξε και εκτέλεσε μαζικά τους πολυάριθμους Εβραίους που υπήρχαν εδώ. Βεβαίως, είναι γνωστό ότι οι Ουκρανοί εντάχτηκαν στις δυνάμεις της Βέρμαχτ, κυρίως ως παραστρατιωτικά σώματα, επειδή, λόγω του αντικομουνισμού τους, ήλπιζαν ότι οι Γερμανοί θα τους παραχωρούσαν την ανεξαρτησία τους από τη Σοβιετική Ένωση.

 Μια που μιλάμε για την Ουκρανία, δεν μπορούμε να μη θυμηθούμε και την αποτυχημένη εκστρατεία των Ελλήνων στρατιωτών σ’ αυτή τη χώρα, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος, με προτροπή των Γάλλων, 

τους έστειλε για να καταπνίξουν την επανάσταση των Μπολσεβίκων. Τότε, οι Κομμουνιστές κυριαρχούσαν στις μεγάλες πόλεις, αλλά στην ύπαιθρο συναντούσαν ισχυρή αντίσταση από τις τσαρικές δυνάμεις. Έτσι, οι Μεγάλες Δυνάμεις της Δύσης βρήκαν την ευκαιρία να επέμβουν στο πλευρό των αντικομουνιστών, αντεπαναστατών. Ο Γάλλος πρωθυπουργός Κλεμανσό ζήτησε από τον Βενιζέλο τη συμμετοχή της Ελλάδας στις επιχειρήσεις, «με αντάλλαγμα την ευμενή στάση της χώρας του υπέρ των εθνικών διεκδικήσεων σε Ανατολική Θράκη και Μικρά Ασία στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων».

Ανάμεσα στους 23,551 άνδρες του εκστρατευτικού σώματος ήταν ο Αλέξανδρος Οθωναίος, ο Γεώργιος Κονδύλης και ο Νικόλαος Πλαστήρας. 

Νικόλαος Πλαστήρας

Οι Έλληνες στρατιώτες ήταν οι πιο αξιόμαχοι, καθώς οι Γάλλοι στρατιώτες ήταν εμφανώς καταπονημένοι από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ πολλοί απ’ αυτούς έβλεπαν με συμπάθεια την Οκτωβριανή επανάσταση. Οι Έλληνες στρατιώτες πήραν μέρος σε πολλές μάχες, μέχρι τις 20 Μαρτίου 1919, οπότε δόθηκε εντολή για το τέλος της εκστρατείας και την εκκένωση της Οδησσού. Η εκστρατεία στην Ουκρανία στοίχισε στην Ελλάδα 398 νεκρούς και 657 τραυματίες.

Συνέπεια της συμμετοχής της Ελλάδας στην εκστρατεία για κατάπνιξη της Οκτωβριανής Επανάστασης ήταν ότι το μένος των σοβιετικών αρχών στράφηκε κατά των ελληνικών κοινοτήτων της νότιας Ρωσίας οι οποίες υπέστησαν τα πάνδεινα.  

Μετά από την ιστορική αναδρομή, ξαναρχόμαστε στο παρόν. Το απόγευμα κάνουμε βόλτα στον κύριο δρόμο Χρεστσάτικ  (Kreshchatic)με τα μεγάλα πολυτελή καταστήματα γνωστών ευρωπαϊκών και αμερικάνικων οίκων που ασφαλώς είναι πανάκριβα. Μπαίνουμε σε διάφορα αθλητικά που ενδιαφέρουν τον Αντρέα μας, όπως τα Adidas, τα Gap κ.α. Ευτυχώς είναι περίοδος εκπτώσεων, κι έτσι ο Αντρέας ψώνισε ωραία ρούχα από τα Gap.

 Στη βόλτα μας στη λεωφόρο κάποια στιγμή στρίβουμε δεξιά προς τα πάνω και απολαμβάνουμε το παγωτό μας στο καφέ Wato, γιατί η υγρασία μαζί με τη ζέστη είναι εκρηκτικός συνδυασμός. Χρειαζόμαστε επειγόντως ένα ντους. Δεν αντέχεται η υγρασία. Ξαναβγαίνουμε για βόλτα και αγοράζουμε σπιτικά σοκολατάκια, από ένα ζαχαροπλαστείο

Ο Αντρέας απολαμβάνει
τα σοκολατάκια του

απέναντι από την Όπερα του Κιέβου η οποία διαφήμιζε τον Don Carlo.

Στη συνέχεια, αργά το απόγευμα, στη βόλτα μας αγοράζουμε από ένα μικρό κατάστημα ένα αλμυρό έδεσμα που φαίνεται σαν τυρόπιτα και μοσχοβολά σε όλο τον δρόμο. Η πωλήτρια μάς ενημερώνει ότι είναι γεωργιανά λαζάνια με τυρί που λέγονται Achma. Έτσι ζεστά που τα πουλάνε είναι πολύ εύγευστα, αλλά το τυρί για μας είναι πολύ αλμυρό. Σκέφτομαι, όμως, ότι ο κόσμος με δύο ευρώ γευματίζει στον δρόμο, γιατί είναι πολύ χορταστικό.    

Η πωλήτρια που μας άκουσε να μιλάμε, μας είπε ότι είναι κι αυτή μισή Ελληνίδα, γιατί η γιαγιά της, που δεν γνώρισε, ήταν ελληνίδα από την Πόλη. Δυστυχώς, δεν ήξερε ελληνικά, αλλά συνεννοηθήκαμε στα αγγλικά που ήξερε πολύ καλά, γιατί ήταν φοιτήτρια Οικονομιών. Έτσι, μας εξήγησε πώς να πάμε στο Δελφινάριο έξω από την πόλη. 

Πήραμε το μετρό δίπλα από τα MacDonald’s στη στάση Kreshchatic και κατεβήκαμε στη στάση Vistavkoviy περίπου σε είκοσι λεπτά. Στο μετρό πολύ φτωχός κόσμος, στριμωγμένος, ταλαιπωρημένος. Μόλις βγήκαμε από το μετρό, βρεθήκαμε μπροστά σε μια λαϊκή αγορά, όπου άνθρωποι από τα γύρω μέρη πουλούσαν τα προϊόντα τους. Αγοράσαμε κι εμείς χρυσόμηλα, βιολογικά, που τα είχε η γυναίκα στην αυλή του σπιτιού της.

Μια κοπέλα, και πάλι φοιτήτρια, προθυμοποιήθηκε να μας δείξει πού ήταν το Δελφινάριο. Μας είπε να μπούμε μαζί της στο μικρό λεωφορείο που περίμενε έξω από τη στάση του μετρό, και να κατεβούμε σε δύο στάσεις. Τι παλιά λεωφορεία κυκλοφορούν ακόμα, με φθαρμένα καθίσματα, βρώμικα, που προκαλούν απέχθεια μα και οίκτο για τον κόσμο που ζει σε αυτές τις συνθήκες. Τότε καταλαβαίνεις πολλά πράγματα, γιατί αυτοί οι ωραίοι άνθρωποι αφήνουν αυτόν τον όμορφο τόπο και ξενιτεύονται.

Το Δελφινάριο, Nemo, λοιπόν, βρίσκεται σε μια αναπτυσσόμενη περιοχή έξω από την πόλη, όπου υπάρχει οικοδομικός οργασμός. Τα δελφίνια για σαράντα λεπτά μάς μάγεψαν με τα κόλπα τους. Τα παιδάκια μα και οι μεγάλοι ξετρελαθήκαμε.

Το βράδυ, πάλι βόλτα στον κύριο δρόμο, τη λεωφόρο Kreshchatic, έξω από τα MacDonald’s, όπου διαδραματίζονται διάφορα «street events», με νεαρούς που χορεύουν και κάνουν ακροβατικά, με άντρες και γυναίκες που βάφονται και στέκονται σαν αγάλματα κ.α. Εδώ ακριβώς γίνεται και μια ροκ συναυλία από μια ορχήστρα νέων μουσικών και πολύς κόσμος κάθεται και παρακολουθεί.

Οι μοναδικότη​τες του Αγίου Όρους

22 Οκτωβρίου, 2012 — vatopaidifriend4

Σεβ. Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος

Ο αέρας του Αγίου Όρους έχει κάτι το διαφορετικό και μεγάλο σε πνευματικό επίπεδο και ξεπερνά κατά πολύ την μέγιστη τιμή του κόσμου ή της καλύτερης κοινωνίας. Το Όρος και στην φτώχεια του είναι πλούσιο και στην κάμψη του εμφανίζεται ακμαίο. Τα αποθέματα της ποιότητός του, της ουσίας του, είναι τόσο βαθιά βαλμένα στον οργανισμό του, ώστε ταυτίζονται, θα λέγαμε, με το γενετικό υλικό του.

Μια επίσκεψη και σήμερα στο Όρος δημιουργεί πρωτόγνωρους κραδασμούς και σεισμικές εντυπώσεις που δύσκολα μπορεί κανείς να αντιπαρέλθει. Στην γάργαρη και δροσερή πηγή του ξεδιψούν όχι μόνον μοναχοί αλλά και κοσμικοί. Στην παχιά σκιά του δροσίζονται όχι μόνον πιστοί αλλά και άπιστοι. Στην φιλόξενη και ζεστή αγκαλιά του αναπαύονται όχι μόνον διψασμένοι αλλά και περίεργοι ή αδιάφοροι, όχι μόνον οι εύκολοι αλλά και οι ανικανοποίητοι, όχι μόνον αυτοί για τους οποίους ελπίζεις αλλά και οι απρόβλεπτοι.

Παρά τις γκρίνιες των νοσταλγών και τους αυστηρούς σχολιασμούς των επικριτών του το Όρος συνεχίζει να είναι ένας άλλος κόσμος, όπου, επειδή ζεις την ιστορία, δεν σε κυνηγάει η στιγμή ούτε εσύ τα γεγονότα. Μπορείς να λειτουργείς χωρίς να βιάζεσαι, να συμπεριφέρεσαι χωρίς να φοβάσαι, να συμπεριφέρεσαι χωρίς να φοβάσαι, να εκφράζεσαι χωρίς να προϋπολογίζεις. Η φύση του, η πολιτισμική εικόνα του, ο προσδιορισμός και η μέτρηση του χρόνου του, οι συνήθειες και ο χαρακτήρας της ζωής του, η ιστορία του, η θρησκευτική έκφρασή του, οι άνθρωποί του, το περιεχόμενο του ανεκτίμητου θησαυρού του, τα πάντα έχουν μια μοναδικότητα εδώ, που ακόμη μέχρι σήμερα κανείς δεν μπόρεσε να καταστρέψει.

Καθώς με το πλοιάριο της συγκοινωνίας αφήνεις πίσω σου την Ουρανούπολη και τον νομό Χαλκιδικής, αυτόματα σού δημιουργείται η αίσθηση ότι εγκαταλείπεις τον κόσμο, τον κόσμο σου, και συναντάς τον άγνωστο σ’ εσένα κόσμο σου, που όμως είναι πιο δικός σου, τον πυρήνα, την πνοή του Θεού μέσα σου κατά την μέρα της δημιουργίας σου. Όλα εδώ θέλουν να αποκτήσουν βαρύτητα, βαθύτητα, περιεχόμενο και ουσία, ακόμη και ο εαυτός σου.

Η φύση του Όρους έχει μια μοναδική μαγεία. Οι απότομες, ψηλές και βραχώδεις κορυφές, οι βουνίσιες μυρωδιές, τα σπάνια είδη της χλωρίδας και οι ξωτικές μορφές της πλέον ασυνήθιστης πανίδας, που εδώ επαναλαμβάνονται, σου δίνουν να καταλάβεις τι θα πει ανεμπόδιστο, αβίαστο, μη απειλούμενο στην φύση. Το μάτι χορταίνει ποικιλίες, το αυτί απολαμβάνει τις εναλλαγές της ησυχίας με τις μελωδίες, η μύτη λαίμαργα ρουφά τις ευωδίες. Και δίπλα ακριβώς, η θάλασσα. Βαθύτατα νερά, σπάνιοι χρωματισμοί, βραχώδεις ακτές και απάτητες αμμώδεις παραλίες σου δημιουργούν την αίσθηση του «καλά λίαν» φτιαγμένου κόσμου που κανείς ακόμη δεν ασέλγησε επάνω του, και σε μεταφέρουν σε εικόνες και αισθήματα του αρχέγονου παραδείσου.

Και τι παράδοξο! Αυτή η μοναδική πανδαισία δεν έχει πέσει στα χέρια της τουριστικής εκμετάλλευσης και λαιμαργίας. Ούτε χιονοδρομικά κέντρα και κοσμικές παραλίες μπορείς να βρεις, ούτε τελεφερίκ και καταφύγια να συναντήσεις. Εδώ δεν έχει χώρους για… αναψυχή, είναι χώρος της ψυχής. Ούτε τίποτε επιδέχεται αξιοποίηση, τα πάντα έχουν από μόνα την αξία μέσα τους.

Ο χρόνος μετράει τις μέρες του με το παλιό, το Ιουλιανό, ημερολόγιο, και προσδιορίζει τις ώρες του με το Βυζαντινό. Όλα πηγαίνουν πιο αργά, δίχως βιασύνη, γι’ αυτό και η ημερομηνία διακριτικά ακολουθεί δεκατρείς μέρες πίσω απ’ ό,τι στην Ουρανούπολη, στην Αθήνα και στον υπόλοιπο κόσμο. Αλλά και η μέρα αρχίζει με την δύση του ηλίου και όχι με το βαθύ σκοτάδι του μεσονυχτίου. Η ζωή των μοναχών φωτίζει το σκοτάδι της νύχτας, που το ζωογονεί με τους αναστεναγμούς της προσευχής, αφήνοντας για την μέρα κάθε τι που υπηρετεί την αναγκαιότητα της επιβίωσης, ακόμη και αυτήν την ανάπαυση.

Η μέτρηση του χρόνου στο Όρος πεισματικά αντιστέκεται μέχρι σήμερα σε κάθε προσπάθεια προσαρμογής και εκσυγχρονισμού της. Ο αγιορείτικος χρόνος μόνο με την αιωνιότητα είναι συγχρονισμένος.

Καθώς επισκέπτεσαι τα μοναστήρια, σταδιακά διαπιστώνεις ότι εδώ κρύβεται το μεγαλείο της Κωνσταντινούπολης και περιμένει την αφύπνισή της η δόξα του Βυζαντίου. Αρχιτεκτονικά κατασκευάσματα απαράμιλλης ομορφιάς και απροσμέτρητου μεγαλείου, τεράστιες συλλογές πατριαρχικών ή αρχιερατικών σκευών, χειρογράφων και εντύπων κωδίκων και φυσικά η ανεκτίμητη πνευματική περιουσία των τιμίων λειψάνων προκαλούν περισσότερο την αίσθηση της ιστορικής, πνευματικής και πολιτισμικής κληρονομιάς παρά την ανάγκη μιας μουσειακής επίδειξης. 

Στο Όρος αυτά που κανείς βλέπει είναι τα λίγα, τα μικρά. Η διάχυτη αίσθηση που αποκομίζει αποτελεί την ανυπολόγιστη ανταμοιβή του. Γι’; αυτό, ενώ μπορούσε να είναι το μεγαλύτερο μουσείο του πεθαμένου παρελθόντος, αποτελεί το καλύτερο θησαυροφυλάκιο του ζωντανού παρόντος. Δεν σου θυμίζει το τέλος του Βυζαντίου, αλλά υπογραμμίζει το διηνεκές της δόξας του. Δεν το απολαμβάνεις με την όραση, σε αναπαύει με την εμπειρία.

Τάμα στον Άγιο Λουκά τον Ιατρό-Μέρος 5ο

Σεβαστούπολη

Σήμερα ξεκινάμε στις 11 το πρωί για τη Σεβαστούπολη. Αυτή τη φορά είναι ένα συνηθισμένο λεωφορείο που ευτυχώς φυσά από πάνω. Ήταν και δροσερός ο καιρός, μουντός  με αρκετά σύννεφα πάνωθέ μας, κι έτσι απολαμβάναμε τη διαδρομή και χόρτασε πάλι το μάτι μας απέραντες εκτάσεις κατάφυτες. Η φύση πανέμορφη. Τα σπιτάκια μικρά. Κάπου-κάπου ξεφυτρώνουν καινούργια που κτίζονται.

Το λιμάνι της πόλης

 Κάθε λίγο σταματά σε μικρά χωριουδάκια και ανεβαίνουν ή κατεβαίνουν άνθρωποι, φτωχοί και ταλαιπωρημένοι. Κάποια στιγμή μπαίνει και ένας μεθυσμένος, κάθεται  στο διπλανό κάθισμα, κοιμάται του καλού καιρού και συνεχώς γέρνει ο καημένος. Ο δρόμος δεν είναι καλός. Καμία σχέση με τον δρόμο της Γιάλτας. Ας μην ξεχνούμε ότι μέχρι το 1991 η Σεβαστούπολη ήταν απαγορευμένη πόλη, λόγω του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας που ναυλοχεί εδώ.

Λίγο πριν φτάσουμε στη Σεβαστούπολη, οι πινακίδες μάς πληροφορούν για το χωριό Ούντικα με το περιώνυμο μοναστήρι που είναι πανάρχαιο. Το μοναστήρι είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιερομάρτυρα του Α΄αιώνος Κλήμεντα τον θαυματουργό.

Πανόραμα

Μόλις φτάσαμε, πήραμε αμέσως ταξί για το Πανόραμα. Εκεί και πάλι βρήκαμε το ελληνικό γκρουπ, και έτσι γι’ άλλη μια φορά έχουμε ξεναγό που μεταφράζει αυτά που λέει η ρωσίδα ξεναγός που δουλεύει εκεί. Μπαίνουμε μέσα και μόλις ανέβουμε κάποια σκαλιά, φτάνουμε σε μια πλατφόρμα παρατήρησης, και είναι σαν να βρισκόμαστε στην κορυφή του λόφου Μάλακχοφ που διεξήχθη η πιο άγρια και αποφασιστική μάχη του Κριμαϊκού Πολέμου. Μένουμε έκθαμβοι από το θέαμα που εμφανίζεται μπροστά στα μάτια μας. Είναι όντως ένα πανόραμα. Ένα Μουσείο που είναι όλος ένας μεγάλος πίνακας μήκους 115 μ. και ύψους 14 μ. του ζωγράφου Φρανς Ρουμπό. Είναι ένας πίνακας με προοπτική.

Έχεις την εντύπωση ότι βλέπεις ένα πραγματικό πεδίο μάχης. Η εικόνα είναι τρισδιάστατη. Έχει ειδικό φωτισμό, κατάλληλο ήχο και 4,000 ανθρώπινες μορφές με τα όπλα τους, τους καπνούς της μάχης, τα εικονίσματα και τα αυτοσχέδια εκκλησάκια τους κ.α. Όλο το τοπίο μπροστά σου σε κάνει να νομίζεις ότι παρακολουθείς την άμυνα της Σεβαστούπολης στις 6 Ιουνίου του 1855, όταν την πολιορκούσαν οι Αγγλογάλλοι κατά τη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου.

Σύμφωνα με όσα μας είπε η ξεναγός ο πίνακας είναι 107 χρόνων. Άνοιξε τις πύλες του το 1905, την 50^η επέτειο του Κριμαϊκού πολέμου.

 Ο ζωγράφος  γεννήθηκε στην Οδησσό το 1856, τη χρονιά που τέλειωσε ο Κριμαϊκός Πόλεμος, από Γάλλο πατέρα. Στα 22 του χρόνια πήγε στη Γερμανία, όπου έζησε 50 χρόνια, όμως πάντα έλεγε ότι είναι Ρώσος ζωγράφος, αν και ήταν Γάλλος υπήκοος. Ζωγράφισε τρία Πανοράματα και 200 πίνακες.

Δυστυχώς, το 1942 οι βόμβες των Γερμανών προκάλεσαν πυρκαγιές και οι ναύτες κατάφεραν να διασώσουν μόνο 86 κομμάτια που τα έκοψαν. Αυτά φυλάγονται στα υπόγεια του Μουσείου, γιατί ζωγράφοι της Σοβιετικής Ένωσης έφτιαξαν ένα γνήσιο αντίγραφο. Δεκαεννέα ζωγράφοι δούλευαν για τρία χρόνια για την αναστήλωση του πίνακα, και το Πανόραμα λειτούργησε ξανά ως Μουσείο το 1954. Επειδή μπαίνει το φως από πάνω, έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις πολύ μακριά.

Από δω που στεκόμαστε, η απόσταση μέχρι τον πίνακα είναι δώδεκα μέτρα. Πρώτα η ξεναγός μας, μας είπε ότι οι Ρώσοι βούλιαξαν επίτηδες τα καράβια τους για την προστασία της εισόδου του βόρειου κόλπου της Σεβαστούπολης από τα εχθρικά σκάφη. Αναφέρω, παρενθετικά, ότι τιμώντας αυτή τη μνήμη, οι Ρώσοι δημιούργησαν ένα μνημείο 16,6 μέτρων, ένα οκτάπλευρο βάθρο, όπου είναι τοποθετημένη μια λεπτή κορινθιακή κολόνα, στην οποία είναι τοποθετημένο ένα χάλκινο άγαλμα αετού με ανοιγμένα φτερά και ένα στεφάνι δόξας. 

Στη συνέχεια, βλέπουμε τους ναύτες των βουλιαγμένων καραβιών που πάνε στα κανόνια. Πιο πέρα έντεκα χιλιάδες Γάλλοι θέλουν να καταλάβουν τον λόφο, ενώ οι αμυνόμενοι είναι οι μισοί και τα όπλα τους πυροβολούν στα τριακόσια βήματα. Γύρω νεκροί μπροστά από την εικόνα της Παναγίας, ενώ μια κόρη φέρνει νερό και μαγειρεύει για τους πεινασμένους στρατιώτες.

Επιπρόσθετα, βλέπουμε πεθαμένους, ιερείς που έρχονται με τον Σταυρό στους πληγωμένους, νοσοκόμες που τους περιθάλπουν, όπως η Πρασκόνια Γκράχοβα.

Κάποια κυρία ρώτησε την ξεναγό γιατί δεν μας είπε και για τη Φλόρενς Νάιτινγκέιλ, την αγγλίδα αδελφή νοσοκόμα, και αυτή της απάντησε ότι η Φλόρενς ήρθε μόνο για δυο βδομάδες, αλλά αρρώστησε και έφυγε από την Κριμαία. Έδρασε στο Σκούταρι της Τουρκίας. Αυτές τις μέρες διάβασα μια βιογραφία της Νάιτινγκέιλ του Σινουέ Ζιλμπέρ που λέει ότι "η κυρία με τη λάμπα",  "Η νοσοκόμα της καρδιάς μας",κυρίως βοήθησε τους Άγγλους στρατιώτες στον Κριμαϊκό Πόλεμο.

BKS.0242046: ΦΛΟΡΕΝΣ ΝΑΙΤΙΝΓΚΕΙΛ Η ΝΟΣΟΚΟΜΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΑΣ Σε μια κοινωνία όπου η δουλειά της νοσοκόμας προοριζόταν μόνο για τις τιποτένιες, τις πρόστυχες και τις αλκοολικές, η Φλόρενς Ναϊτινγκεϊλ, μόλις στα δεκάξι της, τόλμησε να αντιτεθεί στην οικογένειά της και να ανατρέψει τα κοινωνικά ήθη και έθιμα. Τον Οκτώβριο του 1854 συνόδεψε μια ομάδα εθελοντριών νοσοκόμων στα πεδία της μάχης του Κριμαϊκού Πολέμου. Με δυναμισμό και αποφασιστικότητα εφάρμοσε πρώτη αντισηπτικές μεθόδους και εξυγίανε τα στρατιωτικά νοσοκομεία. Το 1860 ίδρυσε στο Λονδίνο την πρώτη σχολή αδελφών νοσοκόμων, και τα κατορθώματά της έγιναν γνωστά σε όλο τον κόσμο. Ανάπηρη από το 1857 και εντελώς τυφλή από το 1901, πέθανε το 1910, αφού αφιέρωσε τις ημέρες της σε πρωτοποριακές μεθόδους εξυγίανσης στον τομέα της νοσηλευτικής. Εκατοντάδες μαρτυρίες και ιστορίες αναφέρονται στη γυναίκα που έτρεχε τις νύχτες στα στρατιωτικά νοσοκομεία, με μοναδικό φως μια λάμπα πετρελαίου - στη γυναίκα που δημιούργησε το επάγγελμα της σύγχρονης νοσηλεύτριας και έγινε γνωστή ως ''Η κυρία με τη λάμπα''. Αυτή είναι η ιστορία της.

Πιο κάτω είδαμε τον ναύαρχο του Στόλου Ναχίμοφ, ήρωα του Ναυαρίνου και της Σινώπης, που πληγώθηκε από βόμβα και πέθανε μετά από τρεις βδομάδες. Συνεχίζοντας, μπροστά μας υπάρχει πυρκαγιά, αλλά δεν νοιάζεται κανείς, γιατί όλοι συμμετέχουν στην Άμυνα. Πιο κάτω ένας στρατιώτης καθαρίζει πατάτα για να ετοιμάσει φαγητό. Σε μια άλλη εικόνα, απεικονίζεται ο Ζερβέ, γάλλος στο ρωσικό στρατό. Οι Γάλλοι σπρώχνουν τους Ρώσους στρατιώτες.

Τώρα βλέπουμε τους Ρώσους στρατιώτες να πολεμούν στον λόφο Μάλακοφ, ενώ ένας τους δίνει θάρρος να διώξουν τους Γάλλους. Παρακάτω είναι οι Άγγλοι με κόκκινες στολές. Οι Αγγλογάλλοι εξαπέλυσαν έντονη επίθεση τεσσάρων ωρών, έχασαν 7,000 άντρες, αλλά δεν μπόρεσαν να καταλάβουν τον λόφο.

Στο Πανόραμα υπάρχουν τέσσερις χιλιάδες φιγούρες, ενώ θα ήθελα να αναφέρω επίσης, ότι ο Φρανς Ρουμπό πήρε φωτογραφίες από τον χώρο πριν από την εκτέλεση του έργου.

Προτομή του Φρανς Ρουμπό

Μετά την ξενάγηση στο εντυπωσιακό πραγματικά Πανόραμα, πήγαμε στην παραλία της Σεβαστούπολης και διαλέξαμε ένα πολύ ωραίο κέντρο για φαγητό, απέναντι από το Δελφινάριο. Η παραλία, όμως, εδώ δεν έχει πλαζ, όπως την ξέρουμε, αλλά όσοι κολυμπούν, πηδούν στη θάλασσα που δεν είναι και τόσο ελκυστική για μπάνιο. Το κέντρο μας λεγόταν «Ρεπάντσκυ Σταν» και φαίνεται από τα καινούργια, της νέας εποχής, μόνο για όσους τα κατάφεραν στον άκρατο καπιταλισμό που έπεσαν. Από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη, δηλαδή.

Ο Αριστείδης είπε ότι έφαγε το πιο ωραίο στέικ εδώ, ενώ εμείς φάγαμε σουβλάκι, επίσης πολύ ωραίο. Αρνίσιο ο Αντρέας, χοιρινό εγώ. Όμως, εκείνο που ήταν όντως καταπληκτικό ήταν το σοκολατένιο γλυκό «versatse», που παραγγείλαμε κι άλλο για μας. Έμοιαζε με μπράουνιγκς.  Οι πολυθρόνες ήταν πολύ αναπαυτικές και ξεκουραστήκαμε πλάι στη θάλασσα, ενώ απέναντί μας βλέπαμε τα πολεμικά του ρωσικού στόλου και πιο δεξιά τα υπέροχα νεοκλασικά κτήρια κάποιων άλλων εποχών.

 Δεν ξέρω αν κάποιο απ’ αυτά είναι και το Μουσείο Καλών Τεχνών της Σεβαστούπολης, το οποίο δημιουργήθηκε από αριστουργήματα της νότιας Κριμαίας, από ιδιωτικές συλλογές, μεταξύ των οποίων και του τσάρου Νικόλαου του Β΄ από το παλάτι του στη Λειβαδιά. Αξίζει να μνημονευθεί ότι στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου τα εκθέματα σώθηκαν από τον Διευθυντή του Μουσείου που τα φυγάδεψε έξω από την πόλη.

Αφού πληρώσαμε 660  γρίβνες, δηλ. 66 ευρώ, ποσό ασύλληπτο για τον μέσο κάτοικο της Κριμαίας, κάναμε βόλτα στον πεζόδρομο πλάι στη θάλασσα, στον δρόμο του Δελφιναρίου, όπου έχει μαγαζάκια με τουριστικά είδη. Στη συνέχεια, πήραμε πάλι ταξί για τη Χερσόνησο και τον Ιερό Ναό του Αγίου Βλαδιμήρου, που είναι λίγο έξω από την πόλη, μόνο τρία χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης. 

Η Σεβαστούπολη είναι κτισμένη στα ερείπια της αρχαίας Χερσονήσου, που ίδρυσαν οι Αθηναίοι το 422 π.Χ., και έφτασε να έχει πληθυσμό είκοσι χιλιάδων κατοίκων. Στα μισά του 15^ου αιώνα η πόλη έπαψε να υπάρχει, αφού υπέστη δυο φορές τις επιθέσεις των ορδών των Τατάρων. Η Χερσόνησος μάς υποδέχεται με τα ερείπιά της που μας κάνουν πολύ περήφανους γι’ άλλη μια φορά για τους προγόνους μας. Εδώ είναι Ελλάδα! Άρωμα δικό μας. Ελληνικό χρώμα.

Περπατάμε στα ερείπιά της και τα φωτογραφίζουμε με λαχτάρα. Αγορά, οχυρώσεις, στάδιο, κίονες, ναός. Δίπλα στη θάλασσα. Λέει πάλι η Κίκα Ολυμπίου: «Μήπως πρέπει να αναθεωρήσουμε την υπόθεση ότι στην πολύ γειτονική Γιάλτα έφτασε ο Ορέστης; Μήπως, η αρχαία Ταυρίδα ταιριάζει πιο πολύ να ταυτιστεί με τη Σεβαστούπολη-Χερσόνησο;». 

Και πιο πίσω, πάλι μέσα στη θάλασσα είναι αγκυροβολημένα τα πολεμικά του ρωσικού στόλου. Τη δημιουργία του πολεμικού ναύσταθμου ανέλαβε ο Γρηγόρης Ποτέμκιν, και στα εγκαίνιά του παραβρέθηκαν το 1787 η Αικατερίνη Β΄ αλλά και ο Ιωσήφ ο Β΄, ο αυτοκράτορας της Αυστρίας. Από εδώ που είναι η έδρα του Ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας, δίνονται οι εντολές στα 460 πλοία, πολλά από τα οποία πηγαινοέρχονται μέρα-νύκτα στη μεγάλη ναυτική βάση, θυμίζοντας σε όλους ότι εδώ τον πρώτο λόγο έχουν οι Ρώσοι. Η συμφωνία Ρωσίας-Ουκρανίας για τη βάση κανονικά θα έληγε το 2012, αλλά εκβιάζοντας οι Ρώσοι «ενεργειακά» την ουκρανική κυβέρνηση, κατάφεραν να τη διατηρήσουν για είκοσι ακόμη χρόνια με ένα ιδιότυπο καθεστώς Leasing.

 Το μάτι μας αγκαλιάζει όλη τη γύρω περιοχή και φαντάζεται την εποχή του Κριμαϊκού Πολέμου, όταν τη βομβάρδισαν οι Αγγλογάλλοι που συμμάχησαν με τους Τούρκους εναντίον της Ρωσίας, στον πόλεμο που διεξήχθη εδώ. Τότε η πόλη ισοπεδώθηκε. Κι ύστερα, καταστράφηκε από τους Μπολσεβίκους το 1920 στην προσπάθειά τους να κατατροπώσουν τον Λευκό Στρατό του Βράγκελ, τους αντεπαναστάτες, στον Εμφύλιο Πόλεμο που ακολούθησε την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Η Σεβαστούπολη υπήρξε το θέατρο της ήττας του Λευκού Στρατού. Εκατομμύρια οι νεκροί. Μέσα σε ενάμισι μήνα εκτελέστηκαν περίπου 50,000 άνθρωποι. Λόγω των φρικαλεοτήτων ονομάστηκε η Σεβαστούπολη «πόλη των κρεμασμένων». Κρεμούσαν τους ανθρώπους στους δρόμους για να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό. Σε όλη την πόλη κυριαρχούσαν αφίσες με το σύνθημα «Θάνατος στους προδότες». Το τελειωτικό κτύπημα ήρθε από τους Ναζί, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Προχωρώντας αριστερά σε ένα πιο ψηλό επίπεδο, βρίσκουμε το αρχαίο θέατρο, μικρό μεν αλλά πολύ καλά διατηρημένο. Κάμποσοι τουρίστες ακούνε έκθαμβοι την ξεναγό, κι εγώ λυπούμαι που δεν καταλαβαίνω ουκρανικά…

Όμως, μας προσμένει ο ναός του Αγίου Βλαδιμήρου με το βαπτιστήριό του, ο οποίος δεσπόζει στην κορυφή του υψώματος.

 Επιβλητικός ναός, αφιερωμένος στον πρίγκιπα του Κιέβου Βλαδίμηρο που κατέστησε τον χριστιανισμό επίσημη θρησκεία της Ρωσίας, όταν τον ασπάστηκε τον 9^ο αι. με τον γάμο του με την Άννα, την αδελφή του Βασίλειου Βουλγαροκτόνου.  Έτσι, η Σεβαστούπολη τιμάται ως λίκνο του Ρωσικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Έβαλα μαντίλι και μπήκαμε στην εκκλησία. Προσκυνήσαμε τον Άγιο Βλαδίμηρο με δέος και κατάνυξη. Σκεφτόμουν ότι πολλοί λάτρεις του κομμουνισμού βάφτιζαν τα παιδιά τους Βλαδίμηρους, προς τιμήν του Λένιν, χωρίς να ξέρουν ότι τιμούσαν έναν τόσο μεγάλο Άγιο!

 Μέσα στην εκκλησία υπάρχουν φωτογραφίες του κατεστραμμένου ναού από τις ναζιστικές βόμβες, όπως και από την ανοικοδόμησή του μέχρι και τα εγκαίνιά του που έγιναν από τον Πατριάρχη.

Στη Σεβαστούπολη υπάρχει το 38^ο Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο στο οποίο διδάσκονται τα Ελληνικά ως κύριο μάθημα από ελληνίδες δασκάλες. Διαβάζοντας το ταξιδιωτικό κάποιου ιερωμένου που πήγε σ’ αυτό το σχολείο, με εντυπωσίασε το γεγονός ότι «ένα ρωσόπουλο του Γυμνασίου απήγγειλε από στήθους τον Ύμνο της Αγάπης του Αποστόλου Παύλου». Η σύγκριση είναι αναπόφευκτη για τα δικά μας παιδιά.

Στην επιστροφή, το λεωφορείο σταματά στον κεντρικό σταθμό των λεωφορείων, και επιστρέφοντας στο ξενοδοχείο με το ταξί περάσαμε από μια πλατεία 


όπου είδαμε την προτομή του Αρχιεπισκόπου Λουκά, φωτογραφίες της οποίας είδαμε στο Μουσείο του Αγίου.

 Επίσης, σε ένα πάρκο, πάλι στο κέντρο, είδαμε το άγαλμα του Λένιν, που θυμίζει την οκτωβριανή επανάσταση. Ο Λένιν είναι ο άνθρωπος που άλλαξε τον ρουν της ιστορίας. Είναι η ιστορία της Ρωσίας.

Στη Συμφερούπολη το βράδυ κάνουμε τη βόλτα μας έξω από το ξενοδοχείο μας μέχρι το κέντρο της πόλης στην οδό Κύροβα.

 Περνάμε το ποταμάκι με τις γέφυρές του, το πάρκο, και χαιρόμαστε τα πανύψηλα δέντρα της λεωφόρου: τις καστανιές, τις καρυδιές, τις ιτιές, τα κυπαρίσσια, τα πεύκα κ.α. Κόσμος πολύς στα πεζοδρόμια και στις στάσεις των λεωφορείων. Κι εκεί που απολαμβάνουμε τη βόλτα μας, η ματιά μας πέφτει σε μια πινακίδα που μας εκπλήσσει: Τράπεζα Κύπρου. Ως εδώ έφτασε η χάρη της.